Tarixin bizim wçwn buraxdåêå problemlärin çözwlmäsini arzu etdiyimiz halda bu problemlärin häll edilmäsi çätindir. Amma tarix nä qädär çätin häll olunaså problemlär buraxårsa da, onun hälli mwmkwndwr. Yetär ki, millät problemin hällinin näticäsini özwnwn milli qwrurunun ywksäknöqtäsi, yaxud yaâam haqqå kimi qäbul etsin. Millät här hanså bir problemin hällindä milli hädäf seçärkän ywksäkideya vä ideallar; milli läyaqät, milli qwrur, tarixi âwur vä mä’nävi âwurunun qorunub saxlanålmasånå, milli qwrur vä kimliyinä xäläl gätirä biläcäkbir hadisä vä problemdän imtina etmäkwçwn mwbarizäni äsas götwrmälidir. Bu äsasån önwndä mähz milli özwnwqoruma hissi dayanårsa, problemin hälli uzun bir proses olsa da, säbir vä dözwm, milli däyanät, mätanätliyä, özwnäinama ehtiyac vardår.

Azärbaycanån problemläri çoxdur vä bu mämläkätin baâånda çox fårtånalar qopmuâdur. Iqtisadi vä coêrafi durumu onun xoâbäxtliyinin açarå olmuâsa da bädbäxtliyinä dä säbäbkar olmuâdur. Azärbaycanån Qwzeyi Sovet imperiyasåndan qanla ayråldåqdan sonra öz sözwnw demäyä cähd göstärmädä bir såra yanlåâlåqlara yol verdi. Birincisi, gözlämä vä ifrat säbir yolunu tutdu ki, näticädä Qarabaê problemi çözwlmämiâ qaldå. Amma bu problemin hällindä säbir deyil, yaxâå mä’nada bir säbirsizlikgäräkidi, yä’ni Qwzey Azärbaycan öz halal haqqånå dwnya siyasätinä qurban vermämäli idi.

Dwnya siyasätinin maraqlarå Azärbaycanån maraqlarå ilä wst-wstä dwâmädiyindän vä Qwzey Azärbaycanån liberallåq nwmayiâ etdirmäsi, digär täräfdän öz haqqånå baâqalaråndan ummaså mäsälänin indiki väziyyätini hazårlamåâ oldu. Halbuki haqq verilmir, haqq alånår.

BIR ÂEY VERIB NÄ ISÄ ALMAQ SIYASÄTI...

...artåq özwnw swbuta yetirmiâ bir siyasätdir. Dwnya çox bwrokratiksiyasät yeritdiyi bir zamanda Qwzey Azärbaycan sanki siyasi bäraät wçwn çarpåâår. Özwnwn gwnahsåz vä haqsåz olaraq qäzaya "mähkwm" olunmasånå swbut etmäkcähdi dwnyanån "mähkämä prosesi" quracaêånå gözlämäkkimi bir âeydir. Amma dwnya belä bir mähkämä prosesi qurmayacaq vä Azärbaycanån Qarabaê hissäsindäki cinayätkarlarån cäzasåz qalacaêå ehtimalå gwnw-gwndän artmaqdadår.

Qwzey Azärbaycanån bäraät cähdi onunla näticäländi ki, Bakå hökumäti nä isä verdi, yä’ni Xäzär nefti dwnya neft âirkätlärinä "hädiyyä" edildi. Äslindä bu "hädiyyä"nin qarâålåêå Qarabaêån olacaêånå gwman edän hökumät yanlåâlåêa yol verdi. Neft verildi, Qarabaê alånmadå. Bunu gözlämäkdä olardå. çwnki Azärbaycanån nefti dwnyanå maraqlandårårsa, Ermänistanånda Twrkdövlätläri arasånda daima mwnaqiâä yarada bilän bir mämläkät olmaså da bir o qädär maraqlandårår vä Ermänistanån mövqeyi dwnyanå tä’min edir. Mähz elä bundan da dwnya siyasäti Ermänistanån nazå ilä oynamalådår, zatän oynayår da...

Qwzey Azärbaycan problemlärini häll etmäyä çalåâår, yaxud istäyir, amma bu istäyin bir näticäsi yoxdur, bu da milli swstlwyw, özwnä vä iqtidara inamsåzlåêå formalaâdårår.

Millätin seçdiyi hädäfi, onun mwbarizäsinin qayäsi olmazsa, bundan bir näticä hasil olacaêånå gözläyämä däymäz.

Gwney Azärbaycan problemi dä qwdrätli Azärbaycan ideyasånån tärkib hissäsi vä än önämli hissäsi olmalådår ki, bu yolda mwbarizänin gärginliyini vä uzun bir yol olduêunu öncädän bilmäklazåmdår.

Gwney Azärbaycanån problemläri indi Qwzeyin problemläri ilä eyniyyäti täâkil etmir, amma bu problemlär bärabärdir, çwnki här iki täräfdä çoxluq täâkil edir.

Uzun bir ayrålåêån yaratdåêå täfäkkwr, dwâwncä vä dwnyagörwâdäki färqliliklär här iki täräfdä eyni millät olan Azärbaycan twrklärindä bir-birinä mwnasibätdä mwäyyän yadlåqlar yaratmåâdår vä bunun färqinä varmadan fäaliyyätä baâlamaq labwd mäêlubiyyät

demäkdir. Ideya birliyinä tapånaraq färqlär näzärä alånmalå, qalibiyyät eyni halda här iki hissädä mwbrizä wçwn äsas olmalådår.

Gwney Azärbaycan öz därdlärini därindän bildiyindän öndär özw olmalådår. Digär täräfdän Gwney Azärbaycan istiqlalçålarå Qwzey Azärbaycan mwbarizläri ilä birläâmälidir, inam vä e’tibarån ywksäliâi ilä mwcadilä dä ywksälmälidir.

INAMSÅZ MWBIRIZÄNIN SONU FÄLAKÄTDIR

Bwtöv Azärbaycan ideyaså tarixin heç bir dövrwndä indiki qädär möhkäm olmamåâdår. Gwney Azärbaycanda däfälärlä mwcadilä etmiâ mwbarizlär heç bir vaxt açåq olaraq bwtövlwkideyasånå qoymamåâlar vä tarix bunun wçwn zärurät sanki yaratmamåâ kimi idi.

1946-cå ildä Piâäväri hökumäti zamanånda birläâmäkwçwn tarixi zärurät tam yetiâmämiâdisä dä, âärait var idi vä bu tarixi âäraiti Stalinin rus qoâunlarånå Gwney Azärbaycanån ärazisindän çåxarålmaså haqqånda verdiyi ämr mähv etmiâdi. Rus-fars birliyi millätin iradäsinin äksi olaraq bizläri parçaladåêå kimi, bir däfä dä namärdlikvä vähâi bir hiylägärliknwmayiâ etdirdi.

Äsrin sonuna yaxånlaâår vä Azärbaycan öz problemlärini yeni ywzilliyä götwrmäkdädir. Bir täräfdän dä problemlärin hällindä bir milli swstlwkvardår ki, bu häm Gwney, häm dä Qwzeydä özwnw göstärmäkdädir. Milli swstlwkmilläti ideyalaråndan çäkindirän, iradäsizläâdirän faktordur. Bu faktordan xilas olmaq wçwn ilkolaraq milli âwurun millätä diktä etiklärini özwmsämäklazåmdår. Milli swstlwkmillätin içindä äyläâib onu daêådan bir qwvvädir vä bu qwvvädän vaxtånda imtinaya gwc tapålmazsa onda millät tarixin sähnäsindän silinmäktählwkäsi ilä qarâå-qarâåyadår.

Azärbaycan twrkläri bu tählwkänin vurduêu häyacan täbilinin sädalarånå vaxtånda hiss etmälidir. ßgär millät milli mwqavimätini öz içindä formalaâdårmamåâdårsa, onda känardan gälän zillätlärin hamåsånå qäbul edäcäkvä heç bir e’tiraz olmayacaqdår.

MILLI IRADÄDIR

Milli iradä millätin millätläâmä vä özwnw swbut etmäsindä, özwnw qiymätländiräräksevmäsindä vä eyni zamanda özwnwtänqidi özwndä birläâdiräräkbir qwdrätin nwmayiâ olunan vä olunmayan bir formasådår. Milli iradä millätin mwbarizäddä qalibiyyäti wçwn än önämli olan xwsusiyyätdir vä Azärbaycan twrkläri Qarabaê mwharibäsinin baâlanêåcånda belä bir milli iradä nwmayiâ etdirdilär. Lakin milli liderin olmadåêå bir dövrdä milli iradäni saxlamaq zordur vä bunun acåsånå bizlär yaâadåq. Azärbaycan bir ordu vä bir lider ätrafånda deyil, bir neçä könwllwlär vä vätäni sevdiyini deyänlär arasånda parçalandåêåndan labwd mäêlubiyyätä dwçar oldular.

Twrklärin bir cängavär millät olmaså tarixä bälli ikän, nädän bu qädär zillätä dwçar oldular vä yaxud twrkmilläti cängavärliyini tarixin hanså dönämindä qeyb etdi. Etdilärmi?! Twrkqwruru, yä’ni twrkwn bir millät olaraq milli qwruru färdiyyäçiliyä çevrildiyi bir andan milli swqutun baâlanêåcå qoyuldu. Twrklär Twrkmilläti wçwn deyil, färdi haqlarå wçwn yaâamaêa baâladåêå andan, twrkcängavärliyi böywktwrkimperiyasånån geniâ särhädlärindän kiçiksärhädlärä, ävvälcä mähäl-lälärä, sonra evlärä köçmäyä baâladå.

Azärbaycansa tarixin gediâindä heç nä almadan çox âeyini vermäli oldu vä bu vermänin acå näticäsindä böywkbir ärazisi olan mämläkät param-parça olundu.

Farslarån vä ruslarån iâtirakå ilä parçalanmåâ bir millät artåq son vä qäti olaraq sözwnw demälidir, äks täqdirdä zillätdän qurtarmaq mwmkwn olmayacaqdår.

Bir âeyi unutmaq olmaz ki, bwtövläâmäkwçwn indi tarixi zärurät vardår vä zärurät âäraitindän daha e’tibarlådår. Tarixin yaratdåêå âäraiti dwâmän mähv edä bildisä dä, zäruräti mähv etmäkasan deyildir. Millät milli uzaqgöränliyi ilä bunu hiss etmälidir vä än baâlåcaså haqqånå kimsädän ummamalådår, çwnki öz haqqånå kimsädän ummaq, azadlåq vä särbästliyini buxovlamaêa bärabärdir. Azärbaycan bwtövläâmäsi wçwn bwtöv Azärbaycan ideyasånå özwnwn milli hädäfi seçmäli vä bu hädäfdä Azärbaycan qwdrätli bir twrkmämläkäti kimi görsänmälidir. Zatän bu Azärbaycanån haqqå...

Gwney Azärbaycanån Iran äsarätindän xilaså zor bir iâdir, amma mwmkwnswz deyildir. Tarixdä äbädi imperiyalar olmadåêå kimi, äbädi äsarätlär dä yoxdur. Iran hökumäti bunu därkedir vä son vaxtlara qädär Iran hökumätinin yeritdiyi siyasät amansåz siyasätdirsä dä mwtläq, äzäli, äbädi dä deyildir. Iranån prezidenti M.Hatämi Amerika ictimaiyyätinä mwraciät etdi, çwnki dwnyada därviâsayaêå bir dövlätçiliyin mwmkwnswzlwywnw anladå. Iranån Azärbaycan twrklärinä qarâå yeritdiyi siyasät, qeyri millätä häqarätdän baâqa bir âey deyildir.

Äslindä dwnyada siyasätin gwcä baêlålåêå bällidir. Siyasät qwdrät vä gwcwn täräfindän çåxåâ edir.

Azärbaycanån yeritdiyi siyasät hälä ki, özwnw mwdafiä xarakterli olduêundan bir xeyirli näticä äldä olunacaêåna gwman yoxdursa da, inamsåzlåq da olmamalådår. Çwnki problemlärin bu qädär çox olduêu bir zamanda inamsåzlåq göstärmäkmäêlubiyyätimiz demäkdir.

Här bir problem öz hällini yerindä vä vaxtånda tapmårsa, bu iki näticäni yaradår; birincisi, ona maraq azalår, ikincisi, problemin hällindän hamå öz xeyrinä olanå götwrmäkistäyir. Azärbaycanån problemläri ikinci qismä daxildir. Qwzey vä Gwney Azärbaycanån problemläri ayrå-ayrålåqda dwnyanån maraq gözwndän uzaq deyildir. Moskva, Vaâinqton, Tehran hökumätläri problemi ädalätlä deyil, öz xeyrinä olan istiqamätdä häll etmäkistäyir. Ancaq Moskva, Vaâinqton, nä dä Tehranån maraqlarå wst-wstä dwâmwr. Bu wçlwkyalnåz bir ideyada birliktäâkil edä bilärlär ki, bu da Qafqazda ikinci bir qwdrätli Twrkmämläkätinin yaranmasåna mane olmaq qayäsidir. Twrkiyänin Twrkmillätlärinin mänsub olduqlarå dövlätlär içärisindä öndär olmaså bu wçlwywn xoâuna gälmädiyi kimi, täbii Âärqdä yeni bir qwdrätli twrkmämläkätinin yaranmaså Rusiyanån Qafqazda sarsålan nwfuzunu tam itirmäsi, Tehranån Twrkhäqarätinä son qoyulmaså vä Âärqdä hegemon dövlät ideyasånån sonu, ABÂ-nån Twrkdövlätläri ilä hesablaâmaq mäcburiyyätindä qalmaså demäkdir. Mähz elä bu säbäbdän Azärbaycan mäsäläsi bu anda dwnyanån diqqät märkäzindädir. Dwnya öz siyasätinä uyêun siyasäti häyata keçirmäyä çalåâacaq ki, bu siyasätin qarâåsåna ancaq milli hädäf vä milli iradä ilä çåxmaq lazåmdår.

Qafqazda Azärbaycan mämläkätinin bir qwdrät märkäzinä çevrilmäsi, yä’ni Bwtöv Azärbaycan ideyasånån gerçäkläâmäsindä yuxaråda adå çäkilän wçlwywn älindä bir vasitä olan, Qafqazda däyänäkrolunu oynayan Ermänistan dövlätinin tutacaêå mövqeyi aydåndår. Dwnyada "vähâi twrk", "zavallå ermäni" obrazlarånå yaratmaqda gwclw aktyorluq mäharätinä malikErmänistan Rusiyanån Qafqazda än e’tibarlå älaltåsådår. Rusiya-Ermänistan ittifaqå äslindä bu iki millätin
bir-birinä sevgi vä hörmätindän deyil, mäcburiyyätdän doêan
bir ittifaqdår vä Rusiya Ermänistanån ämällärinä
ancaq ona görä säbirlä dözwr ki, Azärbaycanå näzarätdän qaçårmasån. ßslindä Qarabaê probleminin hälli Qwzey Azärbaycanda ämin-amanlåq demäkdir, digär täräfdä problemin hälli Rusiyanån Qafqazda çaxnaâmalar salmaq âansånå såfåra endirir. Ermänistan Iran yaxånlaâmaså da buna bänzär bir âeydir. Hätta ötän ilin aprel ayånda farslarla ermänilärin özwnw bir kökdän olan xalq e’lan etmäsi faktånda da bir tääccwb yoxdur, çwnki fars-ermäni yaxånlaâmasånda Azärbaycan twrklärini äzmäkâanså vardår. Nä yazåq ki, Iran hätta dini däyärlärini dä bir xristian dövlätinä satmaqdan çäkinmädi vä bunu ancaq Azärbaycanå äzmäkwçwn etdi.

Vaâinqton hökumäti Rusiyanån Qafqaz diräklärini silkäläyib sarsåtdåqdan sonra özwnwn Iran "problemini" häll etmäkqärarånå verdi. ßräb problemi Israilin vasitäsilä häll olunmuâsa, fars vä twrkproblemindä Vaâinqtonun kimi vasitäçi seçmäsi hälä ki, bälli deyildir. Amma gwman ki, bir gwn açåqlanma edilärsä, bu açåqlanmada Azärbaycan yer alacaqdår. Iran-Ermänistan yaxånlaâmasånån digär cähäti dä mähz elä bu idi ki, Tehran hökumäti här ehtimala qarâå ABÂ-nån seçäcäyindän, yä’ni Azärbaycandan Ermänistan vasitäsilä özwnw såêorta etmäyä hazårlaâår. Ermänistan da bunu bilir, lakin ikiwzlwlwkbacaråêåna tapåndåêåndan ona täklif olunanlardan imtina etmir. Moskva vä Tehran hökumätläri isä yalnåz Azärbaycan olduêu wçwn bir-birinä dözwrlär. Çwnki mahiyyätdä bir-birinä nifrät edän bu iki täräf ancaq Azärbaycan mäsäläsinä görä zahiri bir dostluq nwmayiâ etdirmäkmäcburiyyätindädirlär.

Azärbaycanån özwnw täqdimindän çox âeyin asålå olmaså zatän göz önwndädir. Dwnyanån maraq däyirmanåna su olmamaq wçwn Azärbaycan çox aêållå siyasät yeritmälidir, özw dä bu siyasät täkcä xarici deyil, daxildän dä eyni qwvvät vä ardåcållåqla aparålmalådår. ×wnki bir dövlätin ywrwtdwyw xarici siyasät qädär daxili siyasäti dä önämlidir. Daxilindä inam vä qwdrät olmayan bir dövlät qalxåb inkiâaf edä bilmäz. Mäsäläyä belä yanaâålårsa, konkret Qwzey Azärbaycandan söhbät gedir, wmidlär doêrulmamåâ haldadår. Çwnki Qwzey Azärbaycanån daxilindä millätdä öz problemlärinä qarâå bir laqeydlikformalaâmåâdår.

Qwzey Azärbaycanån indiki väziyyätini bir qädär öndä âärh edärkän onu qeyd etdi ki, swstlwkmilli bälaya çevrilmä halåndadår. ×wnki burada dämir isti-isti döywlmädiyindän sönmwâ ocaêå qalayåb soyumuâ dämiri qåzdårmaêa kimsänin heyi qalmamåâdår. Azärbaycan twrkläri sanki zillätdä yaâamaêa alåâqan halåna gätirildilär vä "belä yaâamaêa layiqämmi?!" sualåna kimsä cavab axtarmadå, çwnki cavab wçwn ilköncä sual säslänmälidir ki, sualsa yoxdur. Âwbhä olmayan yerdä häqiqät axtaråâå da olmadåêå kimi, inam olmadåêåndan mwbarizä äzmi dä yoxdur. Daha doêrusu millät värdiâ psixologiyasånå özwmsädiyindän
öz väziyyätinä dä adi hal kimi yanaâmaêa baâladå. Vätänsevärlär häbsxanalarån kwncwndä swrgwnlärä mä’ruz qaldåêåndan qorxu kimsädän
yan keçmädi, qorxudan yalançå hörmät, yalançå hörmätdänsä yaltaqlåq yarandå. Bwtwn
naqisliklär qorxu vä yaltaqlåqdan baâlanår vä belä olduêunu bildiyimiz halda väziyyäti täsävvwr etmäktam mwmkwndwr.

Milli psixologiyada, milli däyär vä âwura yad wnswrlärin millätdä formalaâmaså, hätta swn’i âäkildä formalaâdårålmaså mwmkwndwr. Bunun wçwn insan oêlunun psixologiyasånå bir qädär bilmäkyetär ki, bwtöv bir milläti manqurt halåna gätiräsän. Insan yaddaâånå itirib manqurdlaâdåêå kimi millätdä öz tarixi yaddaâånå itirändä manqurtlaâår. Amma bir milläti manqurtlaâdårmadan öncä onu mä’nävi cähätdän yoxsul, fäqir bir hala gätirmäklazåmdår. Yalnåz bu märhälädän sonra mwmkwnläâä bilän manqurtlaâma son olaraq milläti millätlikdän alåb kwtlä halåna gätiräcäkdir.

ßgär millätdä kwtlä psixologiyaså formalaâmåâsa, onun aradan qaldårålmaså çätindir, hätta mwmkwnswz iâä çevrilä bilär. Mwasir dwnyanån sär’ätlä artan täläbläri vä iradlarå täbii ki, kwtläyä çevrilmiâ bir milläti çox asanlåqla özwndän känarlaâdåra bilär. Öz milli hissiyyatånå qorumaq eâqi ilä mwcadilä edän bir milläti kimsä, här hanså bir qwvvä äzib mähv edä bilmäz, yetär ki, bu eâq ölmäsin, twkänmäsin. Millätin sayca çox olmaså deyil, onun fädakarlarånån çox olmaså önämlidir. Ägär millätin fädailäri varsa, demäko millätin gäläcäyä gedäcäyinä tä’minat da vardår.

Azärbaycanda bu väziyyät, yä’ni millätin gäläcäyä gedä bilmäsi, inkiâaf etmiâ bir millät halåna gälmäsi wçwn âärait, yaxud fädailär vardårmå? Iyirminci ywzilliyin sonunda bir âey dä tam bälli oldu ki, indi här hanså bir problemin hällindä

daha çox ciddi zäka täläb
olunur vä ciddi hazårlanmåâ konsepsiyalar, näzäriyyälärä tälabat vardår. Bunlarå hazårlayanlarsa zäka sahibläri olmalå, täklif etdikläri konsepsiyalarda bir problemin
hälli wçwn täläb olunan uzaq vä yaxån mäsafäli planlar tam äksini tapmalådår. Amma sual ortaya çåxa bilär? Bu konsepsiyalarå hazårlayanlar fädailärmidir?! Suala häm "hä", häm "yox" cavabånå almaq mwmkwndwr, çwnki mwbarizälär tarixindä här iki hala rastlaâmaq mwmkwndwr. Konkret Azärbaycana gälincä, täbii ki, burada häm Qwzey, häm Gwney Azärbaycana ayrå-ayrå näzär yetirmäkgäräkdir.

Qwzey Azärbaycan Rusiyanån äsarätindä Gwney Azärbaycansa Iran äsarätindä yaâadåêåndan
färqli basqåya mä’ruz qalmåâlar, dil, mädäniyyät, tarixi âwurumuz täzyiqä mä’ruz qalmåâsa da basqåya da mähkum edilmämiâdir. Bunun yaxâå vä pis cähätläri vardår. Yaxâå cähät o idi ki, millät öz dilindän, mä’näviyyatåndan tam uzaq dwâmämiâdir, amma uzaq dwâmämiâsä dä korlaâma yaranmåâdår. Tabeçilik, "böywkqardaâ"ån wzwnw aê olmamaq kimi mwt’i psixologiya formalaâmåâ vä bu cämiyyätin än ywksäktäbäqäsindän tutmuâ aâaêålara qädär sirayät etmiâdir. Milliyyätcä Azärbaycan twrkw olan baâqanlar rus täfäkkwrw vä dili ilä häräkät edir, Azärbaycana deyil, Moskvaya xidmät edirdi. Näticädä Qwzey Azärbaycanda sänätkar, alim,
än geniâ mä’nada ziyalålar äl öpdwrmäyä deyil, äl öpmäyä baâladålar. Yad dwâwnänlär,
yä’ni äl öpmäyänlärin äyilmäz baâå isä imperiya däyänäyi
altånda äzildi. Näticädä fädailik
vä tabe olmamaq psixologiyaså aâålandå, amma tam mähv
olmadå. Çwnki qarâåda milli azadlåq häräkatå vä bu häräkat wçwn canlaråndan keçänlär vardå. Sovet imperiyasånån tanklarå onlardan bir qismini 20 yanvar gecäsi äzdi. Amma hälä vardå. Ermänilär Qarabaêda mähvediyenä dä äzm qårålmamåâdå
vä nähayät AXC hakimiyyätä
gäldi vä çalxalanmalar
dövrwndä täcrwbäsizlikvä bu häräkatån såralaråndakå mä’nävi boâluqlar xalqån baâånda bir
çanaq kimi partladå. Daha inanmaêa kimsä qalmadå...

Gwney Azärbaycana gälincä, burada väziyyät tam baâqa vä daha wmidvericidir. wnki basqåda olan bir millät özwnw qorumaq wçwn daha çox e’tiraz edir, e’tiraz näticäsindä möhkämlikformalaâår. Gwneylilär dä mähz heç yerdän wmid gözlämädiyindän özlärini qorumaq wçwn ancaq e’tiraza tapånmåâlar. Bunun näticäsindä milli âwur formalaâmåâdår. Gwney Azärbaycan twrklärinin mwbarizä äzminin gözwnä ruslarån Qwzey Azärbaycanda "azadsånåz" kälmäsinin tozu atålmamåâdår. Qwzey Azärbaycanda 37-ci illärdä baâ äymäyänlärin, fädai-yazar, sänätkarlaråmåzån baâå käsiländän sonra bu taydan olanlarån içini qorxu bwrwdwsä dä, Gwneydä Arazda boêulan ziyalålaråmåzån e’damå kimsäni sarsåtmadå vä hökumätdän Tehranda ev tikdirilmäsi täklifini alan Âähriyar "fars dilindä olan âe’rlärim ilä twrkcä olan âe’rlärim dä çap olunarsa, Tehranda mänä ev tikmänizä razålåq veräräm" cavabånå verdi.