Davud Eldäniz

Âäksiz bir såra vätändaâlar bizim Bakå xatirälärimizi oxuyandan sonra bizdän tänqid edäcäklär ki, niyä biz bu qädär açåq aâkar âimalå Azärbaycanda movcud olan problemlärdän yazmåâåq. Biz buna inanåråq ki adamån eybin dost diyär. Ana vätänin gäläcäk binasån dwz qoymaq wçwn biz Azärbaycanlålar, eyibläri, problemläri görwb, yazåb, bähs etmäli vä onlara çarä tapmalåyåq.

Giriâ:

Birinci däfä olaraq 97-ci ilin avgust ayånda Stockholmdan Frankfort yolu ilä Bakåya yola dwâdwk. Axâam saat 21,30 da Bakånån uçaq meydanånda uçaqdan endik. Uçaqdan çåxåb xortuma girän zaman 7-8 äsgär qapå qabaêånda dayanåb yolçularå gözdän geçirdirdilär. Xortumdan çåxandan sonra pasport kontrol yerindä säfä dwzwldwk. Burda da 7-8 gänc silahsåz äsgär gözä däyirdi. Biz anlaya bilmädik ki bu gänc äsgärlärin baâçåså kimdir niyä ki, äsgärlärin häräsi bir hava çalårdålar. Tanåâbazlåq yolu ilä bir neçä näfär növbäsiz pasportlaråna baxålmamåâ kontroldan geçdilär. Bir baâqa neçä xaricälinidä säfdän ayåråb, növbäsiz pasportlaråna baxålmamåâ kontroldan keçdilär.

Säfdä duran zaman divarlarda olan reklamlara baxårdåq. Reklamlar hara gäldi divarlarda vurulmuâdular. Bälli olanå burada reklam wçwn bälli bir yer näzärä alånmayåb vä âirkätlärin reklamå hara gäläsi vurulur.

Növbä bizä çatdå. Pasportlaråmåzå alåb baxandan sonra bizä bir sähifä form verib dedilär ki gälän gwnw xarici iâlär nazirliyinä gedib, 40$ verändän sonra viza möhrw vurulmuâ pasportlaråmåzå geri alaq. Pasport säfindän qurtulub çämädanlaråmåzå almaq wçwn dolanan reylin qabaêånda dayandåq. Burada da qara-balåqlåq hakim idi. Bir sira cämädanlar növbäsiz bir açåq bacadan eâiyä çåxardålåb sahiblärinä verilirdilär. Çämädanåmåzå alandan sonra gömrwkw keçib intizar otaêåna ki, orda iki vätändaâ bizi gözläyirdilär girdik.

Birinci gwn:

Xorus säsi ilä yuxudan oyandåq. Çox sevindim niyä ki, on il olardå xorus säsin eâitmämiâdim. Qaynaltådan sonra evdän eâiyä çåxdåq. Âähär yerinä bir känd muhiti gözlärimizin qabaêånda canlandå. Qoyun saxlayan kim, toyuq saxlayan kim. Hara baxårdåq uâaq poxå vä zibil toplantåså gözä çatårdå. Kim deyirdi Bakåda millätin ywzdä 99,5% savadlår.

Mänä elä gälir ki bu gwnkw väziyyätdä här käs yalnåz öz qazancåna fikir verir vä xalq öz ictimai täkliflärini yaddan çåxardåbdår. Bäziläri dä "xoâ niyyät ilä" zibilläri kwçälärdä yandåråb vä bu âähärin havasånå daha da käsif edirlär. Zibil-käsafät problemin häl etmäk wçwn wç âey lazimdir: 1. Su sistemini yaxâålatmaq( här evdä 24 saatlåq su olmalådår.) 2. Ucuz qiymätdä naylon muâanba xalqån ixtåyarånda qoymaq vä zibilläri dävamlå âäkildä âähärdän eâiyä näql etmäk 3. Radio televiziya yol ilä zibil vä näzafät haqqånda xalqa bilgi verib tämizliyi täâviq etmäk.

Xarici Iâlär Nazirliyi:

Birinci gwn viza almaq wçwn xarici iâlär nazirliyinä mwraciät etdik. Burada adam çox idi vä qapåçå istämirdi bizi içäri buraxsån. Qapåçånån baâå ayrå âeyä qatåâan zaman biz fwrsätdän istifadä edib içäri girdik. Birinci märtäbädä bir mizin dalånda iki kiâi mämuru 40-50 yaâlarånda oturmuâ gälän gedän ilä danåâåb sözläâib vä här käsi bir bähanä ilä oradan mäyus qaytarårdålar. Növbä bizä çatdå. Biz viza almaq wçwn iki form istädik. Bizä yalnåz bir form verib dedilär ki iki forma lazim deyil vä yalnåz bir forma yetär. Formå alåb, Nizami kwçäsindä yerläâän Azärbaycanån Beynälxalq Bankåna mwraciät etdik. Burada doldurmaq wçwn bizä bir form verdilär. Bu form Azärbaycan dilindä yox qädim impratur dilindä, rusca idi. Formda olan sözlär wç yerdä täkrar olunmuâdur. Biz bunun iki yerin doldurub miz baâånda olan bir gänc qåza verdik. Bälli oldu ki biz sähv etmiâik vä adambaâå bir form vä här formda wç yeri täkrar sözlär ilä doldurmalåydåq. Formlarå yenidän doldurandan sonra adambaâå 40$ vizaya vä 3 000 manatda bankån özwnplainä verib fiâ aldåq. Xarici Iâlär Nazirliyinä geri qaydåq. Qapå baêlå idi. Bir gwndä belä getdi.

Sabahå ora qayåtdåq. Forma baxåb haman adam ki dwnän demiâdi här iki näfärä bir form yetär, bu gwn iki form istäyirdi. Yenidän iki formå doldurub bank fiâi ilä onlara göstärib, dedik ki iki häftälik turist vizaså istäyirik. Dedilär iki häftälik turist vizaså olmaz. Biz bir häftäyä sizä viza verä bilärik. Iki häftälik viza istärsäniz onda bir Azärbaycanlå vätändaâdan dävätnamä gätirmälisiniz. O gwndä äli-boâ evä qayådåq. Bir sevimli vätändaâ bizim dävätnamämizi doldurdu.

Wçwncw gwn wçwncw däfä olaraq xarici iâlär nazirliyinä qayådåq. Kaêazlaråmåza baxåb dedilär bu olmaz dävätnamä yazan vätändaâån pasportu vä ya pasportunu 2-ci vä 16-ci sähifälärin kopiyalarå lazimdir. Yenä äli-boâ qayåtdåq.

Dördwncw gwn adå gedän vätändaâån pasport ilä Xarici Iâlär Nazirliyinä qayåtdåq. Xarici Iâlär Nazirliyin wz-bä-wzwndä bir Kopiya çäkän maêazaså vardår. Pasportdan kopi çäkmäk wçwn bu maêazaya girib vä bir kopiyanån çäkilmäsin xahiâ etdik. Mäêazada "çalåâanlar" kopiya çäkmäk yerinä baâlardålar bizä pärvändä dwzätmäyä vä dedilär ki adam baâå 10$ verin vä sabah axâam saat beâdä gälib Pasportlarånåzå möhirlänmiâ tähvil alån. Anladåq ki äslindä bura kopiyaçå twkanå yox, rwâvätxanadår. Âäksiz bunlar içäridä olanlar ilä äl birdilär. Äl bir olmasalar necä pasportlar Xarici Iâlär Nazirliyindän bunlarån älinä keçä bilär. Acåq ilä "Kopiyaçi twkanå" tärk etdib, beâinci däfä olaraq xarici iâlär nazirliyinä qayåtdåq. Adlarå çäkilän iki mämur gördwlär ki heç bähanäläri qalmayåbdår. Dedilär yaxcå indi gedin bazartaså gwnw ,dörd gwndän sonra, gälin pasportlaråzå alån. Bu anda ki Iranlå kiâi qabaêa keçib vä bir qåzål midalå bunlarån birinä verib dedi bu midalda allahån adå yazålåb. Bu allahdan sizä bir hädiyädir. Rwâvätçi mämplainur qåzål midalå älinä alåb soruâdu: "äsil qåzålmå?" Iranlå cavab verdi: "Älbätdä ki äsil qåzåldår." Bu anda birdän-birä mämur anladå kå biz bu sähnäyä âahid olmuâuq. Ona görädä bir az bähsidän sonra dedi: Yaxâå indi gedin axâam saat beâdä gälin pasportlarånåzå aparån. Axâam altåncå däfä olaraq Azärbacanån Xarici Iâlär Nazirliyinä qayådåb 20 gwnlwk viza aldåq.

Belä Burkrasi vä rwâvätxorluq Azärbaycanån dwnyada olan etibaråna aêår zärbä endirir. Viza musibäti bir yandan vä Azärbaycanån Beynälxalq Bankasånda Azärbacan dilinin yerinä rusca hakim olmaså adamån lap äsablarån qatår. Bakåya getmämiâdän viza al!

Maaâlar(Aylåq):

Bu gwnkw väziyyätdä dövläti iâlärdä çalåâanlarån ämäk maaâlarå häddän artåq azdår. Misal wçwn bir häkimin aylåq maaâå 70-100 000 manat yani 25$-dår. Bu pul ilä gwndä wç dana çöräk vä ya iki kilo kartof, yeralma almaq olar. Elä buna görä dä çoxlarå dövläti iâläri buraxåb kwçädä alåâ-veråâ edirlär. Dövläti maaâlarån az olmasånån iki äsas illäti vardir. Birincisi dwnya banknån Azärbaycan dövlätinä qoyduêu täziqatlardår. Ikincisi Azärbaycan dövläti inflationun artmasåndan qorxur. Belä bir halda gwndälik yaâam çoxlu vätändaâlaråmåz wçwn çox aêår olubdur. Tez-gec Azärbaycan dövläti mäcbur olacaq dövläti iâlärdä çalåâanlarån maaâlarån artårsån. Niyä ki bir çöräyä 8 saat iâlämäk qeyri insanå bir siyasät olaraq wmumi wsyana yol açacaqdår. Bir zamanda ki off-shore neftindän gälän iy gwndän-gwnä manatån däyärin baâqa valyutalar qarâåsånda artårår vä xususi iâlärdä çalåâanlarån gwndälik maaâlarå än azå 10000 manatdår, dövlät iâçilärin maaâlarån artårmaq än dwzgwn siyasät ola bilär.

1. Metro: Yeraltå qatarå

Bakå metrosinin formaså vä stansiyalarån märmär duvarlarå bakånån däyärin artårår. Stansiyalarån giriâ yerläri zibilli saxlansada, Vagonlar vä stansiyalarån içi tämiz saxlanånår. Ätraf muhitin saêlamlåêå wçwn vä Bakåda yaâayan nufuzun gwndän-gwnä artmaså metro xätlärinin artårmasån täläb edir.

2. Tramvay= Yer wstw âähär qatarå:

Kwçä-xiyabanlarda asfaltån sökwlmäsi tramvay dämir xätlarin formdan çåxardåbdår. Vagonlarda lap sånåq-salxaqdår. Tramvaylar ev känaråndan keçän zaman, tank täkin evläri cincildädib evdä yatanlarå oyadår. Mänim fikrimcä xalqån rahatlåêån näzärä alaraq qädim tramvaylarån yerlärin täyärli tramvay vä ya avtobos tutmalådår

3. Taksi:

Här yerdä olduêu kimi Bakåda da yerli ähali wçwn taksi bahadår. Istäyirsän baâuva börk keçmäsin minmämiâdän ävväl qiymäti danåâ.

Tikinti vä evlär:

Wmumiyyätdä Bakåda iki cwrä ev gözä däyir. Âähärin ortasånda tikilmiâ äski evlär vä âähär ätrafånda tikilmiâ 10-12 märtäbäli modern evlär. Bu modern evlärin bir neçäsin biz yaxåndan gördwk. Bu evlärin tikiâ tarixläri 15-20 il bundan öncäyä qayådår. Bu evlärin tazalåêåna baxmayaraq onlar uçulub tökwlmäkdädirlär. Bu taza tikilmiâ binalarå Isveçin 15-20 illik binalarå ilä tutduran da adam görwr ki isveçdä tikilmiâ evlär Bakåda tikilmiâ evlärdän çox saêlamdår. Mänim fikrimcä bu uçulub tökwlmäyin iki illäti ola bilär. Ya Azärbaycanån tikinti mähändis- bännalarånån tikinti savadlarå azdår vä ya bu ki, evläri tikän zaman boynu yoêunlar tikinti materyallarå oêurlayåblar. Mäsälän siment yerinä yarå siment yarå torpaq qatåblar. Tikinti problemläri baâqa tikinti sahälärindä dä az-çox vardår. Zaman qäzetin 23 avgust sayånda Migäçevir bändi haqqånda professor Nizami Mämmädovun dilicä belä yazålmåâdår: " Mälumdur ki, bu bänd torpaqdandår vä torpaqbändläri daim yoxlanmalådår. Ägär bänd daêålarsa, Azärbaycanån hanså fälakätplainlä wzläâäcäyini demäyä ehtiyac yoxdur. Wmid edirik ki bu uçulub daêålmaqdan gäläcäk wåwn därs alaq.

Telefon:

Demäk olar dwnyanån dalå qalmåâ telefon sistemin Azärbaycanda vä baâqa keçmiâ Sovyet ölkälärindä tapmaq olar. Bu sistem säs wcwn qurulub vä onda digital sistemi çox azdår. Telefonda danåâan zaman çox vaxt säs o qädär zäyif olur ki adam simin o baâånda danåâantäräfi eâidmir. Bunlara baxmayaraq Bakådan xaricä telefon etmäk qiymäti adam soran qiymätdir. Misal wçwn Bakådan Stockholma telefon etmäk 18000 manat, 4,5$-dår. Telefon xätlärinin yaxâålatmaq wçwn son illärdä dövlät täräfindän bir såra addåmlar atålåbdår, ancaq sözwn dwzw bu iâin nähäng, hädsiz, särmayaya ehtiyaci vardår.

Mobil telefon:

Biz orda olan zaman abunälärin sayåså 10 000 çatmåâdå.

Komputer vä Ånternet:

Indi ki halda komputer sahibi olmaq çoxlu âäxsi adamlar wçwn bir röyadår. Bu gwn hälä Azärbaycanda muâäxxäs bir Keyboard vä Font sistemi ki härflärin yerin font sistemindä vä keyboardda muâäxxäs etsin yoxdur. Bälli deyil niyä Tähsil nazirliyi vä milli mäclis belä bir önämli âeyin wstwndän vaz keçårlär.

Ånternetä gäländä bu gwn wç Ånternet operator âirkäti Azärbaycanda çalåâår:

1. Sinam-Ånvest, Än yaxâå, än bahalå, 8$ saatå( Isveçdä saatå 2,5$ gwnwzlär vä 1,2$ gecälär vä tätil gwnläri)

2. ÅnTrans, Mwâtärisi hamådan çox

3. AzerÅn, än wcwzlw än keyfiyyätsiz. 3$ saatå.

Muzeylär:

Biz iki muzeyi, Incä sänät muzeyin vä ädädäbiyyat muzeyin tamaâa etdik. Bu muzeylärin görmäsi bizim wçwn iki cähätdän maraqlå idi. Birisi orda olan äsärlär vä o birisi dä muzey ämäkçilär ki aclåq maaâlaråna baxmayaraq bizi çox dostluq ilä qarâålayåb muzeydä olan äâyalar vä äsärlär haqqånda bizä geniâ mälumat verdilär.

Âähidlär xiyabanå:

Bu qäbristan täpänin ätäyindä vätän yolunda âähid olmuâ insanlara tikilibdir. Baâdaâlarånda häk olunmuâ adlar, âäkillär vä qäbirlär wstwnä qoyulmuâ gwllär Azärbaycan tarixinin bir kädärli dövräsin numayiâ etdirir.

Qadån statusu:

Baâqa islami ölkälärdä olan kimi Azärbaycan qadånånånda än böywk dwâmäni din cähalätçilärdilär. Ancaq hälälik Azärbaycanån ictimai sahäsindä bu qara qwvvälärin elä bir nufuzu yoxdur.

Bugwn Azärbaycan qadånånån böywk dwâmäni ölkädä olan aêår iqtisadi väziyyätdir. Uâaq baêçalarånån, xästäxanalarån vä baâqa ictimai hefazät orqanlarånån näzmdän çåxmaså bir täräfdän vä obirisi täräfdän dövläti iâlärdä çalåâan ämäk haqqlarånån häddän az az olmaså istär-istämäz qadånå ictimi sahädän uzaxlaâdåråb, onlarå evä soxur.

Pensiya(täqawd):

Azärbaycanda qadånlar 55 yaâånda vä kiâilär 60 yaâånda pensiyaya çåxårlar.Yeni qanunlara görä bu ilin sonundan etibar pensiya yaâå 2 il artårålacaqdår. Pensiyaçålarån ömwr boyu ämäklärinä baxmayaraq onlarån gwndälik maaâlarå bir çöräk puludur. Bu insanlarån birisi ilä biz sahildä tanåâ olduq. Bu sevimli 67-yaâånda kiâi cavanlåêånda muhändis olub vä 40 il iâdän sonra indi ayda 3 âirvan, 30000 manat ~7$ pensiya alår. Bu kiâi sahildä uâaq maâånå kirayä verib gwndä 2-3 mämmäd= 2000-3000manat= iki çöräk pulu pul qazanår. Bäzändä zeytun därib satår.

Aptek= Davaxana:

Bakånån här kwçäsindä bir neçä aptek gözä däyir. Bälli olanå bu apteklärin räyislärin çoxunun aptek savadlarå olmadan dava satmaq yolu ilä ticarät edirlär. Bu apteklärdän bir örnäk gätiräk. Näsimi bazarån yanånda bir gänc qåz xiyaban qåraêånda bir kioskda aptek adå ilä dava satår. Bu aptek öz davalarån âwâä dalånda gwn qabaêånda numayiâä qoyubdur. Män özwm bir häkim olaraq bu davalarån çoxun tanåyåram. Isveçdä bu davalarån %95 almaq wçwn häkim nusxäsi lazimdir. Ancaq adå çäkilän davaxanada bu davalarån hamåsån nusxäsiz almaq olar. Belä bir dava siyasäti xalqån saêlamlåêån tählwkäyä salår. Azärbaycan vätändaâån saêlamlåêån näzärä alaraq sähiyyä nazirliyi bu xätärli dava sisteminä son qoymalådår.

Daxili istehsal:

Twkanlarda satålan äcnaslarån 90-95% xaricdän gälmädir. Yemäk äcnaslaråna gäländä bunlarån çoxu Twrkiyädän vä Irandan gälir. Nefti çåxandan sonra âärab sänayäsi yalnåz daxili sänayädir ki onun istehsalå milli ehtiyacdan artåqdår.

Varlå-yoxsul

Gördwywmiz, eâiddiyimiz bunu göstärir ki ähalinin çoxu yuxsuluq ilä äl-bä-yaxadårlar. Demäk olar ki bir zamanda ki çoxlarå çöräk tapmaq wçwn gecä-gwndwz çalåâårlar, son neçä ilin ärzindä särvätin çox hissäsi cämiyätin 5%-nin älindä toplaâåbdår. Bu iqtisadå ädalätsizliyin qabaêån almaq wçwn milli mäclis bir vergi sistemi seçmälidir ki onda çox qazanan çox vä az qazanan da az vergi versin. Misal wçwn avropa ölkälärindä adamlarån gälirlärinin miqdaråna baxaraq onlardan 20%-50% vergi alånår.

Mätbuat azadlåêå:

Bir såra fiâarlara, âantajlara, öz sansora vä çätinliklärä baxmayaraq bugwn Azärbaycanda azad mätbuat öz häyatåna davam verir. Azärbaycanda olan azad mätbuatçålåq här demokrat vä vätänsevän insanå sevindirir. Azad mätbuat keçmåâ prezident Elçibäyin dövrindä formalaâåb, çätinlikläri bir-bä bir aâaraq bugwn xalq arasånda az-çox önämli ictimai rol oynayår. Tääsuflär olsun ki maaâlarån az olmaså ähalånån çoxuna bu imkanå vermir ki gwndä 1000-1500 manat verib bir qäzet alåb oxusun. Elä buna görä dä än tirajlå qäzetin 13000 abunäsi vardår. Azärbaycan dövläti vä milläti bu azadlåêa hörmät etmäli vä onu inkiâaf vermälidilär.

Radio-Televiziya:

Mätbuata zidd olaraq bakå televiziyaså bir anti demokratik rol oynayår. Biz Bakåda olan zaman Bakå televiziyasåndan yayålan proqramlarån wç äsas bölwmw var idi. 1. Prezident Äliyovun Amerika säfärindä apardåêå görwâlär haqqånda seçilmiâ yayånlar. 2. Wç il bundan avväl Länkäran hadisäläri haqqånda yayånlar. 3. Qarabaê muharibäsindän xatirälär proqramå.

Bakå televiziyaså bir yandan gwndä neâä däfä Qarabaê Xatirälär proqramåndan sonra keçmiâ prezident Elçibäyin vä Xalq Cibhäsinin baâqa liderlärinin adlarån çäkäräk istäyir xalqa bunu tälqin etsin ki xalqån onlara inam-etimadå yox idi. O birisi yandan bu insanlara bu izni verilmir ki onlar haman televiziyanån yolu ilä öz fikirlärin söyläyib, bu iddealara cavab versinlär.

Bakå Televiziyasåndan yayålan proqramlarda adi insanlarån gwndälik yaâamåndan heç bir dwzgwn xäbär verilmir.

Çox täässuf ilä bugwnki Bakå televiziyaså Änvär Xocanån vä ya Kim IL Sonun televiziyasåna bänzäyir. Elä buna görä sdä här vaxt televiziya Amerika säfärindä, cibhä xatirälärindän söz açmaêa baâlayår, millät televiziya kanalån däyiâib, Moskovaya vä ya özäl kanallara baxårlar. Misal wçwn Xäbärçi adda özäl xäbär proqramånån tamaâaçå saylarå 4 qat dövläti telviziyasåna baxandan artåqdår. Dövläti televiziyanån tutduêu siyasät anti demokratik bir siyasät olaraq xalqå bu televiziya baxmaqdan qaçårdåb vä hätta prezident Äliyevin demokrat olduêunda âwbhä altåna salår vä bu yol ilä Azärbaycanån siyasi heysiyyätinä xaricdä zärbä endirir.

Yenä çox täässuflar olsun ki Bakå televiziyaså istäyir Ölkä prezidentindän, Heydär Äliyovdan bir yeni Säfärmorad dwzätsin: "Möhtäräm Prezident Heydär Äliyev Cänablari", "Zati-Aliläri", "Xalqån qähraman oêlu" vä …

Mänim fikrimcä Azärbaycanån Säfärmoradlara ehtiyacå yoxdur. Azärbaycanån ehtiyacå Isveç täkin qwdrätli milli mäclis, Israil täkin qwdrätli modern ordu vä täcrwbäli demokrat bir prezidentdir.

Azadlåq säsi: Bir zamanda ki Bakå televiziyasi bir geri qalmåâ vä anti demokratik siyasäti iräli swrdwrwr, Azadlåq säsindän yayålan proqramlar Azärbaycanda gedän demokratik prosädä böywk rol oynayår. Bu radioda häm iqtådarån häm dä muxalifätin fikirläri bäyan olunur.

Qaçqånlar:

Bakåda kwçä yoxdur ki, onda qaçqån görwâmäsin. Çox tääsuf ilä Bakånån bir såra yerli ähalisi bu qaçqånlara alçaq göz ilä baxåb vä belä gwman edirlär ki indi ki ictimai çätinliklärin amilläri qaçqånlardålar.

Latån Grafikaså:

Latån grafikasånda yazålan kwçä-bazar tablolarån saylarå gwndän gwnä artmaqdadår. Qäzetlärdä yazålan baâlåqlar latån grafikasånda vä mätläblärindä demäk olar %95 kril älifbasånda yazålår. Kwçä-bazarda satålan yeni çap olunmuâ därslik kitablarån hamåså, birinci sinfdän on birinci sinifä qädär latån grafikasinda yazålåbdår. Uâaqlar wçwn naêål kitablaråda latån älifbaså ilä çap olunur. Tässwfär ki hälälik böywklär wçwn latån grafikasånda çåxan kitablarån saylarå barmaq sayåsåndan azdår. Ancaq buna baxmayaraq mänä elä gälir ki gälän 10 ilin içindä latån grafikaså Azärbaycanån äsas iâlädilän älifbaså olacaqdår. Latån grafikasåna muxalif olan iki cäräyan, rusçålar vä islamçålarån o qädär siyasi qwträtläri yoxdur ki Azärbaycanda gedän latån älifbasånån inkiâafåna ängäl törätsinlär.

Latån älifbasilä maraqlanan vätändaâlaråmåza neçä bidiriâ: Därslik kitablarå 1-ci- 11-ci sinifä qädär, "Fwzuli" iki cilddä, "Äli aêa vahidin qäzälläri", "Äkilän Baâlardå, Torpaq Äkilmir" Ämir pählävandan, "Azärbaycan tarixi", "Zärintac Tahirä" Äzizä Cäfärzadädän novel vä bir neçä elmi kitablar o cumlädän internmedicin(daxili xästäliklär).

Trafik sistemi:

Bu gwn Bakå âähärinin kwçlärindä saysåz hesabsåz än köhnä vä än taza maâånlarå görmäk olar deyil. Bunlarån saylarå här gwn artmaqdadår. Trafik çåraêlarån vä piadä wçwn näzärdä tutulan keçici yerlärin sayå häddän artåq azdår. Misal wçwn sahil kwçäsindä bu taydan o taya keçmäk wçwn 5-10 däqiqä dözmäk lazimdir. Burada äcäläsi olan öz canå ilä oynayår. Avropanin trafik sistemin öyränmäk Azärbaycanån yol polisi wçwn çox önämli vä maraqlå ola bilär.

Son Söz:

Yuxaråda saydåêåmåz çätinliklärä baxmayaraq bugwn âimali Azärbaycan swrätlä däyiâilmäkdädir. Neft muqaviläläri ilä Azärbaycana axan xarici särmaya bir yandan vä son neçä ildä prezident Äliyevin apardåêå bacaråqlå mahår bir siyasät yavaâ-yavaâ sämärä vermäkdädir. Buna bir örnäk son gwnlärdä Ermenistan prezidenti Levon Petrosyanån Qarabaê haqqånda söylädiyi taza fikirlärdir: "Qarabaêa istiqlal istämäk qeyir real dir."

Bazar iqtisadåna gäländä bunu bilmäliyik ki, hätta bazar iqtisadånda da särmaya sahibläri wçwn qanun qoyulmaldår. Qanunsuz särmaya milläti fälakätä çäkär.

Mänim fikirimcä Azärbaycanlålarån gäläcäk xoâbäxtålåyå neçä âeydän asålådår.

1. Demokratik yolu ilä seçilmiâ qwdrätli milli mäclis ki, prezident kölgäsi altånda deyil.

2. Äliyev täkin bacaråqlå mahir prezident.

3. Radio-televiziya vä mätbuat azadlåêå.

4. Israil täkin qwdrätli modern ordu.