Çillä axâamå idi. Qoca Balåq däryanån dibindä nävä-näticälärini ätrafåna toplayåb onlara naêål danåâårdå:

–Biri var idi, biri yox idi, bir Balaca Qara Balåq var idi. O anaså ilä birlikdä kiçik bir arxda yaâayårdå. Arxån suyu däräyä axårdå. Balaca Qara Balåqla anasånån bir qara daâån dalånda, yosunlarån arasånda evläri var idi. Ana vä bala sähärdän axâama qädär bir-birinin dalåna dwâwb wzwr, härdän baâqa balåqlara qoâulub swr’ätlä balaca bir yerdä gäziâir vä geri qayådårdålar. Qara Baliq anasånån bircäsi idi.

Bir neçä gwn idi ki, o, fikrä dalår , az danåâårdå. könwlswz vä tänbäl- tänbäl o täräf-bu-täräfä gedir, geri qayådårdå. Çox vaxt anasåndan xeyli geri qalårdå. Anaså ävvälcä elä bilirdi ki, sadäcä olaraq balasånån kefi yoxdur, bu kefsizlik tezliklä keçib gedäcäkdir. Lakin... Demä, Balaca Balåêån därdi varåmåâ...

Bir gwn sähär tezdän, gwnäâ doêmamåâ, Balaca Balåq anasånå yuxudan oyadåb:

–Anacan, –dedi, sänä bir neçä kälämä sözwm var.

–Eh, sän dä vaxt tapdån! Danåâmaêå sonraya saxla. Yaxâå olar ki,gäzmäyä çixaq, –deyä AnaBaliq gözlärini ovuâdurdu vä äsnädi.

–Yox, anacan, män daha belä gäzmäyi istämiräm. Gäräk burdan gedäm, –deyä Balaca Balåq e’tiraz etdi.

Anaså heyrätlä ona baxåb soruâdu:

–Doêurdan getmäk istäyirsän?

–Bäli, anacan, hökmän getmäliyäm!

–Axå, alaqaranlåqda hara getmäk istäyirsän?

–Istäyiräm, gedim görwm, arx harada qurtarår.Bilirsänmi, anacan,uzun mwddätdir ki, fikirläâiräm, göräsän arx harada qurtarår? Amma indiyä qädär bir näticäyä gälä bilmämiâäm.

Dwnän gecädän gözwmw yummayåb här âeyi götwr- qoy etmiâäm. belä qärarä gälmiâäm ki, özwm gedib arxån qurtaracaêånå tapåm. Bilmäk istäyiräm baâqa yerlärdä nä var, nä yox...

–Män dä uâaq olanda belä fikirlärä dwâmwâäm, balacan! Arxån nä ävväli var , nä axårå. Elä gördwywn nä varsa odur. Arx hämiâä axår vä qurtarmår.

–Yox anacan, belä deyil. Här âeyin axårå var.

Mäsälän, gecä sona çatår, häftä, ay, il... Mägär bunlarån sonu olmur?

Balaca Qara Balåêån qåzåâdåêånå vä dil aêåza qoymayåb danåâdåqånå görän ana Balåq dedi:

–Boâ-boâ sözläri bir känara qoy, dur gäzmäyä çåxaq. Indi danåâmaq yox , gäzib dolanmaq vaxtådår.

–Yox, ana, män belä gäzintilärdän yorulmuâam. Burdan uzaqlaâmaq vä baâqa yerlärdä nälär olduêunu bilmäk istäyiräm. Birdän elä bilärsän ki, bunlarå mänä kimsä öyrädib, yox, ana, çoxdan bu fikrä dwâmwâäm. Älbättä, ondan-bundan çox âeylär öyränmiâäm. Mäsälän, bunu baâa dwâmwâäm ki, balåqlarån çoxu häyatlarånå boâ-boâuna keçirdiklärindän gileylänirlär. Daim ah-nalä edir, här âeydän âikayätlänirlär. Bilmäk istäyiräm görwm häyat elä bir qaråâ yerdä o yan-bu yana gedib qayåtmaqdanmå, qocalåb heç nä görmämäkdänmi ibarätdir, yoxsa baâqa dwnya da mövcuddur?

–Balaca, däli olubsan? Dwnya! Dwnya! O baâqa dwnya nä demäkdir? Dwnya elä hämin dwnyadir ki, biz yaâyåråq, häyat da ki, elä gördwywn yaâayåâdan ibarätdir!

Bu zaman iri bir balåq onlarån evinä yaxånlaâdå :

–Qonâu, –dedi,–uâaqla näyin wstwndä belä höcätläâirsän? Deyäsän, bu gwn gäzmäk fikriniz yoxdur?

Ana Balåq qonâunun säsini eâidib cavab verdi:

–Gör, zämanä necä däyiâib?! Uâaqlar öz analaråna cib-cib öyrätmäyä baâlayåblar.

–Necä mägär? –deyä qonâu iri Balåq soruâdu.

–Gör bu cårtdan haralara getmäk istäyir?! Hey deyir ki, istäyiräm gedim görwm dwnyada nälär olur? nä bilim, axmaq - axmaq sözlär!

Qonâu iri Balåq:

–Balaca,–dedi,–de görwm sän nä vaxtan belä filosof vä alim olubsan ki, bizim xäbärimiz yoxdur?

Balaca Balåq dedi:

–Xanåm män bilmiräm siz alim, filosof näyä deyirsiniz? Härgwn täkrar olunan cansåxåcå gäzintilärdän cana doymwâam. Belä yorucu häyatå daha davam etdirmäk istämiräm. Istämiräm ki, bir dä gözwmw açanda görwm sizin kimi qocalmåâam, özw dä göz qulaqlarå baêlå balåqlar kimi qalmåâam.

Qonâu Balåq:

–Vay,–dedi,–gör bu nälär danåâår ?!

Ana Balåq dilländi :

–Heç dwâwnmäzdim ki, bir dänä uâaêåm ola, o da belä çåxa! Bilmiräm, balamån qulaêånå kim doldurub...

Balca Balåq dedi:

–Heç käs mänim qulaêåmå doldurmayåb.Anlamaq wçwn mänim özwmwn aêlåm, görmäk wçwn dä gözwm var!

Qonâu Balåq Balaca Balåêån anasåna dedi:

–Bacå o påç-påç danåâan Ilbåz yadåndadårmå?–Yaxâå yadåma saldån, yadåmdadår! Tez-tez uâaêåmån yanåna gälärdi. Görwm onu gorbagor olsun!

Balca Balåq dedi:

–Bäsdir, ana! O, mänim dostom idi!

–Balåqla Ilbizin dostluêunu eâidmämiâdik, bunu da eâitdik!

Balca Balåq :

–Män dä balåqlarla Ilbizin dwâmänçiliyini eâidmämiâdim! Amma siz o biçaränin baâånå yediniz!–dedi.

Qonâu dilländi:

–Bu, keçmiâin söhbätidir

–Keçmiâi siz özwnwz yada saldånåz!

Anaså dedi:

Elä ölmäli idi! Mäger oturub-durub nälär danåâdåqlarå yadåndan çåxåb?!

–Onda mäni dä öldwrwn! Çunki män dä onun dediklärini deyiräm,–deyä Balca Balåq gileyländi.

Axår ki, nä baâinizi aêrådåm, säs-kwywn sädaså baâqa balåqlarå da oraya çäkib gätirdi. Balca Balåêån sözläri hamånå äsäbiläâdirmiâdi. Qoca balåqlar bir-bir söhbätä qaråâåb Balca Balåêa acåqlandålar:

–Elä dwâwnwrsän ki, sänä rähm edärik?!

–Bir qulaqburmaså bäsdir!

Balca Qara Balåêån anaså onlara mwqavimät göstärdi:

–Känara çäkilin! Uâaêåma toxunmayån!

Bu zaman balåqlardan bir baâqaså Balca Balåêån anasåna dedi:

–Xanåm, uâaêånå lazåmånca tärbiyäländirmädiyin wçwn äzab çäkmälisän!

Qonâu Balåq sözä baâladå:

–Sizinlä qonâu olduêuma xäcalät çäkiräm!

Baâqa bir balåq dilländi:

–Nä qädär ki, bu mäl’unun iâi... Göndäräk qoca Ilbizin yanåna.

Balåqlar Balca Balåêå tutmaq istädilär. Dostlarå onu tählwkädän uzaqlaâdårdålar. Anaså baâ gözwnä döywr, aêlayår vä deyirdi:

–Allah, sän saxla! Uâaêåm älimdän gedir. nä edim?Baâåma haranån daâånå salåm.?

Balca Balåq dedi:

–Anacan, mänim wçwn aêlama, geridä galmåâ bu qoca balåqlarån halåna aêla.

Balåqlar yerbäyerdän çåêårdålar:

–Tähqir elämä!

–Get! sonra peâman olsan, daha bizdän incimä!

–Bunlar cavanlåq älamätidir. Getmä!

–Buralarån näyi pisdir?!

–Baâqa dwnya yoxdur! Dwnya elä gördwywn bu dwnyadan ibarätdir. Qayåt!

–Aêlånå baâåna yåêåb getmäkdän imtina etsän, onda bilärik ki, doêurdan da baâa dwâän bir balåqsan!

–Biz sänä öyräâmiâik, getmä!

Ana Balåq doluxsunaraq dilländi:

Mänä rähmin gälsin, bala! getmä!

Balca Balåq onlarån dediklärinä e’tina etmädän uzaqlaâdå. Hämyaâådlaråndan bir neçäsi onu arxån gölmäçäyä tökwlän yerinä qädär ötwrwb geri döndwlär. Balaca Balåq dostlaråndan ayrålarkän dedi:

–Görwâänä qädär, dostlar! mäni unutmayån!

Dostlar:

–Heç unudaråqmå? sän bizi qäflät yuxusundan oyatdån. Bizä elä âeylär öyrätdin ki, heç yuxumuza da girmäzdi. Görwâwnä qädär, aêålå vä cäsur dost!–dedilär.

Balca Balåq âårrånnan aâaêå swrwâwb arxa nisbätän suyu çox olan gölmäçäyä dwâdw. Ävvälcä özwnw itirdi. Sonra wzmäyä vä gölmäçädä dolanmaêa baâladå. Balca Balåq bu vaxtadäk bu qädär suyun bir yerä yåêåâdåqånå görmämiâdi. Suda minlärlä çömçäquyruq gäzirâirdi. Balca Balåêå görän kimi onu mäsxäräyä goydular:

–Bir bunun tähär-tövrwnä bax! Sän nä mäxluqsan?!

Balca Balåq ani olaraq fikirläâib:

–Xahiâ ediräm tähqir etmäyin,–dedi,–mänim adåm Balca Balåqdår. Siz dä adånåzå deyin, tanåâ olaq!

Çömçäbalåqlardan biri dedi:

–Biz bir-birrimizi " Çömçäquyruq " çaêårårååq.

O biriläri yerdän dedilär:

–Äslimiz, näcabätimiz var.

–Dwnyada bizdän gözäli tapålmaz!

Sänin kimi yöndämsiz deyilik!

Balaca Balåq onlara belä cavab verdi:

–Sizin bu qädär xudpäsänd olduêunuzu bilmirdim. Amma nadanlåq wzwndän belä danåâdåêånåz wçwn sizi baêåâlayåram.

Çömçäquyruqlar säsländilär:

–Demäli biz nadanåq?

–Nadan olmasaydånåz baâa dwâärdiniz ki, här käs wçwn öz tähär-tövrw xoâdur. Allaha âwkwr, sizin heç adånåz da özwnwzwnkw deyil.

Çömçäquyruqlar ävväl äsäbiläâdilär. Sonra Balaca Balåêån haqlå olduêunu görwb sözlärini däyiâdilär.

–Sän özwnw nahaq yerä yorusan,–dedilär,–biz sähärdän axâama qädär dwnyanå gäzirik, amma özwmwzdän, ata vä anamåzdan, saysåz-hesabsåz balaca qurdlardan, böcäklärdän baâqa heç käsi görmwrwk.

Balaca Balåq soruâdu:

–Siz ki, gölmäçädän qåraqa çåxa bilmirsiniz, dwnyanå gäzib dolanmakdan necä däm vura bilärsiniz?

Çömçäquyruqlar tääccwbländilär:

–Mägär gölmäçädän baâqa da özgä dwnya var?

Bäs necä? özwnwz fikirläâin, görwn yaâadåqånåz su hardan axåb vä sudan känarda nälär var?

–Sudan qåraqda da yer olar? Biz indiyä qädär sudan baâqa heç yeri görmämiâik. Ha, ha, ha! sän däli olubsan, nädir?!

Balaca Qara Balåêå da gwlmäk tutdu. Fikirläâdi ki, çömçäquyruqlarå baâa salmadan çåxåb getsin . Sonra belä qärarä gäldi ki, onlarån analarå ilä dä bir-iki kälämä danåâsån.

–Ananåz haradadår?

Bu zaman Qurbaêanån gur säsi onu diksindirdi. Qurbaêa gölmäçänin qåraêåndakå, iri daâån wstwndä ötwrmwâdw. Suya baâ vurdu, gälib Balåêån qarâåsånda dayandå:

–Män buradayam, –dedi, –qulluq?!

–Möhtäräm xanåm salam!

–Ey äsl–näcabätsiz vwcud! Nä ällamälik edirsän? Bunlarå uâaq görwb axmaq-axmaq danåâårsan? Bir belä ömr elämiâäm, görmwâäm ki, dwnya elä bu gölmäçädän ibarätdir.

Yaxâå olar ki, iâinin dalåsånca gedäsän, mänim uâaqlaråmå yoldan çåxarmayasan.

–Yuz ildä ömr eläsän, yenä geri qalmåâ, nadan qurbaêa kimi qalacaqsan!

Qurbaêa hirsländi vä Balaca Qara Balåêån wstwnä cumdu. Bu zaman gölmäçänin dibi bir-birinä qaråâdå. Balaca Balåq aldåêå täkandan dåêårlandå, özwnw därädän axan enli arxda gördw. Därä äyri-wyrw idi. Daêån baâåndan baxanda däränin suyunu enli, aê ipä oxâatmaq olardå. Däränin bir yerindä daêdan qopub arxa dwâmwâ iri bir daâ suyu iki yerä bölwrdw. Iri bir kärtänkälä dä qarnånå daâa söykämiâdi. Gwnäâin härarätindän läzzät alår, suyun täkindä ovladåêå qurbaêanå yeyän iri, yumuru Xärçängä tamaâa edirdi. Elä bu an oradan wzwb keçmäk istäyän Balaca Balåêån gözläri xärçängä sataâdå. O, bärk qorxdu vä uzaqdan xärçängä salam verdi. xärçäng Balaca Balåêå görwncä:

–Nä ädäbli Balåqsan, –dedi, –gäl qabaêa. Balaca, gabaêa gäl!

Balaca Balåq:

–män dwnyanå gäzmäyä gediräm,–deyä xärçängä cavab verdi, canabånåzån yeminä çevirilmäk istämiräm!

–Niyä belä bädbinsän, qorxaqsan, Balaca Balåq?

–Nä bädbinäm, nä dä qorxaq. Gördwklärimi deyiräm.

Çox yaxâå, indi de görwm gözlärin nä gördw vä äqlin nä käsdi ki, säni ovlayacaêåmå xäyalåna gätirdin?

–Özwnw bilmämäzliyä vurma!

–Biliräm, Qurbaêanån häräkätlärinä iâarä edirsän. Lap uâaqsanmåâ ki, baba! Qurbaêalarla aram olmadåêå wçwn onlarå ovlayåram. Onlar elä xäyal edirlär ki, dwnyanån yeganä mäxluqlarådålar vä hamådan xoâbäxtdilär. Istäyiräm onlarå baâa salam ki, dwnya kimin älindädir. Sän isä qorxma, qadaså! Gäl qabaêa. Qorxma, gäl!

Xärçäng bu sözläri deyib yanlarånå basa-basa Balaca Balåêa täräf yeridi.

Xärçäng elä gwlmäli yeriyirdi ki, Balåêå ixtiyarsiz olaraq gwlmäk tutdu.

–Ay yazåq,–dedi,–sän heç yerimäyi dä bacarmårsan. Hardan bilirsän dwnya kimin älindädir?!

Balaca Balåq xärçängdän aralandå. Bu zaman suyun wzärinä kölgä dwâdw. Gözlänilmäz zärbädän xärçäng sändäläyä-sändäläyä suyun dibinä batdå. Xärçängi bu halånå görän Kärtänkäläni gwlmäk elä tutdu ki, az qaldå swrwâwb suya dwâswn. Xärçäng isä artåq suyun wzwnä çåxa bilmädi.

Balaca Balåq gördw ki, suyun känarånda balaca bir çoban dayanåb ona vä Xärçängä tamaâa edir. Qoyun-keçi swrwsw dä suya yaxånlaâdå. "Mä-mä! Bä-bä!" säsläri däräni baâlaråna götwrdw.

Balaca Balåq swrwnw su içib qurtarana qädär gözlädi. Swrw gedändän sonra kärtänkäläni säsläyin:

–Kärtänkäläcan,–dedi,–män arxån qurtaracaêånå axtarmaêa gedän Balaca Qara Balåêam. Sän bilikli, zäkalå heyvasan. Buna görä dä sändän bä’zi âeyläri soruâmaq istäyirim.

–Xätrin här nä istäyir, soruâ.

–Yolda mäni närä balåqla, saqqa quâu ilä, Balåqudan quâla çox qorxudublar. Bunlar haqqånda bir âey bilirsänsä mänä de!

Kärtänkälä dedi:

–Närä balåqlar vä Balåqudanlar bu täräflärdä tapålmazlar. Xwswsilä Närä balåqlar. Çwnki onlar dännizdä yaâayårlar. Amma saqqa quâuna elä bu händävärdä rast gälmäk olar. Mäbada aldanåb kisäsinin içärisinä girärsän.

Kisä nädir? –Balaca Balåq onun sözwnw käsib soruâdu.

–Saqqa quâunun boêazånån altånda xeyli sututan kisä var. Bä’zän täcrwbäsiz, xam balåqlar suda wzän quâun kisäsinä girib birbaâa qarnåna gedirlär. Saqqa quâu tox olanda balåqlarå kisäsindä ehtiyat saxlayår.

–Demäli, onun qarnåna gedändän sonra xilas olmaq wçwn çarä yolu yoxdur?

–Yoxdur. kisäni parçalamaqdan baâqa heç bir yol yoxdur. Sänä bir xäncär veräräm. Saqqa quâunun çänginä dwâän dediyim kimi edärsän.

Kärtänkälä qayadakå yaråêa swrwnwb xäncärlä qayådå. Balaca Balåq xäncäri alåb dedi:

–Kärtänkälä, sän çox mehribansan, bilmiräm sänä necä täâäkkwr edim?

–Canåm täâäkkwr näyä lazåmdår, mänim belä xäncärim çoxdur, sänin kimi aêållå balåqlara baêåâlayåram.

–Mägär mändän qabaq da buradan keçän olub?

––Çoxlarå keçib. Indi onlar özläri wçwn böywk dästä dwzäldiblär...

Kärtänkälä bunlarå deyib qulaêånå daâdakå yaråêa dayadå:

–Di, saê ol,–dedi,–balalaråm yuxudan ayåldåêå wçwn getmäliyäm.

Kärtänkälä yaråêa girdi. Balaca Balaca Balåq isä çaräsiz qalåb yola dwâdw. Hey öz-özwnä sual verirdi: "Doêurdanmå arx dänizä tökwlwr? Saqqa quâun gwcw elä mänä çatsån?! Balåqudan quâun bizimlä nä dwâmänçiliki var? "

Balaca Balåq wzä-wzä gedir vä fikirläâirdi. Yolboyu taza âeylär görwr, öyränirdi. Âälalänin baâå wstä axmasåndan häzz alår, yenidän wzwrdw. Kwräyindä gwnäâin härarätini hiss edir vä möhkämlänirdi.

O, sonra elä bir yerä çatdå ki, burada därä enlänir, su isä kolluqlarån arasåndan axåb gedirdi. Balaca Balåq suyun çoxlamasåndan läzzät alårdå. Xeyli gedändän sonra o, çoxlu balåêa rast gäldi. Anasåndan ayrålandan bäri balåq görmämiâdi. Bir neçä Rizä balåq onu dövräyä aldå vä soruâdu:

–Elä bil qäribsiniz?

–Bäli, qäribäm. Uzaq yerdän gäliräm.

Rizä balåqlar dedilär:

Hara getmäk fikrindäsän?

–Arxån qurtardåêå yeri tapmaêa gediräm.

Hanså arxån?

–Biz buna arx yox, çay deyirik.

Balaca Balåq heç nä demädi. Rizä balåqlardan biri dilländi:

–Xäbärin var ki, Saqqa quâu yolu käsib?

–Xäbärim var biliräm...

Baâqa bir rizä balåq soruâdu:

–Onu da bilirsän ki, Saqqa quâunun nä geniâ kissäsi var?

–Onu da biliräm.

–Bunlarå bilä-bilä yenä getmäk fikrindäsän?

–Bäli, bwtwn bunlarå biliräm vä getmäliyäm.

Balåqlar arasånda säs yayåldå ki, uzaq yollardan gälmiâ Balaca Qara Baliq çayån qurtaracaêånå tapmaq istäyir vä Saqqa quâundan da qorxmur.

Rizä balåqlardan bir neçäsi Balaca Qara Balåqla getmäk istädi, lakin böywklärin qorxusundan säslärini çåxartmadålar. Hätta onlarån bir neçäsi Balaca Qara balåêa yanaâåb qåmåldandå.

–Saqqa quâu olmasaydå biz dä säninlä gedärdik...

Çayån qåraêånda bir känd var idi. Kändin qadånlarå vä qåzlarå çayån içindä qab-qacaq vä paltar yuyurdular. Balaca Balåq onlarån säs-kwywnä bir xeyli qulaq asdi vä uâaqlarån islanmåâbädänlärinä tamaâa etdi, sonra yola dwzäldi. O qädär getdi ki, axâam oldu. Balaca bir daâån altåna girib yatdi. Gecäyarå ayåldå vä gördw ki, Ay suya dwâwb, här yeri iâåqlandårår.

Balaca Balåq ayå çox istäyirdi. Gecälär Ay suya dwâändä yuvadan çåxåb onunla bir neçä kälämä danåâmaq häsrätindäydi. Amma här däfä anaså ayålåb onu yuvasåna dartar vä yenidän yatårdardå.Bu däfä Balaca Balåq Ayån qarâåsåna çåxdå:

–Salam, ey mänim göyçäk ayåm!

Ay da Balaca Qara Balåêå mehribanlåqla qarâåladå:

–Salam, mänim Balaca Qara Balåêåm! Sän hara, bura hara?

–Dwnyanå säyahätä çåxmåâam.

–Dwnya çox böywkdwr, sän här yeri gäzä bilmäsän.

–Eybi yoxdur, bacardåêåm yerä qädär gedäcäyäm.

–Wräyim çox istäyirdi ki, sähärä qädär yanånda qalam, amma böywk bir qara bulud mänä täräf gälir. Qorxuram iâåêåmån qabaêånå kässin.

–Ey qäâäng Ay, sänin iâåêånå çox seviräm. Wräyim istäyir ki, nurun hämiâä yoluma iâåq saçsån.

–Mänim Balåêåm, dwzwnw axtarsan mänim iâåêåm yoxdur, iâåêå mänä Gwnäâ verir, Män dä onu yerä Saçåram.

Bilirsänmi ki, adamlar yaxån gäläcäkdä uçmaq, gälib mänim wzärimä dwâmäk arzusundadårlar?

–Bu mwmkwn deyil!

–Dwzdwr, bu çox çätin iâdir, ancaq insan öz istädiyinä...

Ay sözwnw qurtara bilmädi. Qara bulud gälib onun wzwnw örtdw, yerä qaranlåq çökdw. Qara balåq yenä dä täk-tänha qaldå. Bir neçä däqiqä heyrät içärisinä qaranlåêa baxdå. Sonra daâån altåna çäkilib yatdå...Sub tezdän ayålanda baâånån wstwndä piç-piçla danåâan bir neçä Rizä balåq gördw. Onlar Qara Balåêån yuxudan ayåldåêånå görwb dedilär:

–Sabahån xeyir!

Qara Balåq onlarå tanådå:

–Sabahånåz xeyir olsun!–dedi. Nähayät, ardåmca gälib, män diyän yola dwâdwnwz?

Rizä balåqlardan biri:

–Bäli,–dedi,–ancaq hälä dä qorxu canåmåzdan çåxmayåb.

Bir baâqa balåq :

–Saqqa quâunun fikri bizi rahat buraxmår,–deyä diländi.

Balaca Qara Balåq:

Siz çox fikirläâirsiniz. Här âeyä fikirläâmäk, özw dä bir däfäyä fikirläâmäk dwz deyil. Yola dwâän kimi qorxu bizi tärk edäcäkdir,–deyä cavab verdi.

Birlikdä yola dwâmäk istädilär. Gördwlär ki, dövrälärindäki su yuxarå qaxdå, baâlarå wzärinä örtwk çäkildi. Här yer qaranlåqlaâdå, qaçmaqa imkan qalmadå. Balaca Qara Balåq o saat baâa dwâdw ki, Saqqa quâunun kissäsinä dwâwbdwr.

Balaca Qara Balåq dedi:

–Dostlar, biz Saqqa quâunun kissäsinä dwâmwâwk, lakån xilas olmaq wçwn yol var.

Rizä balåqlar aêlayåb ah-zar etmäkä baâladålar.

Artåq bizm qaçmaqa yolumuz yoxdur! Täqsir sändädir. Bizi yoldan çåxardån!

–Indi bizim hamåmåzå " qurt " eläyib udacaq.

Qorxunc bir qähqähä säsi eâidildi. Bu Saqqa quâu idi, gwlwrdw vä gwlä-gwlä deyirdi:

Rizä balåqlar necä dä girimä geçib! Ha! Ha! Ha! Ha! Sizin halånåza yanåram, heç wräyim gälmir, sizi " qurt " eläyib udum. Ha! Ha! Ha! Ha!

Rizä balåqlar yalvarmaqa baâladålar:

–Häzräti-aêayi Saqqa quâu, sänin tä’rifini çoxdan eâidmiâik, lwtf edib mwbark dimdiyinizi bir qädär aralasaydånåz buradan xilas olub mwbark vucudunuza duaçå olardåq.

Saqqa quâu dedi:

–Män hälä bu satt sizi " qurt " eläyib udmaq fikrindä däyiläm. Kisämdä ehtiyat balåqlar var, bir qarnåmån altåna baxån.

Kisänin aâaqå hissäsindä iylänmiâ bir neçä Rizä balåq var idi.

Rizä balåqlar bir säslä dedylär:

–Häzrät-aêayi Saqqa quâu, bizim gwnahimiz yoxdur, bu Balaca Qara Balåq bizi yoldan çåxardåb...

Balaca Balåq:

–Qorxaqlar!–dedi. –Siz elä xiyal edirsiniz ki, yalvarmaqla bu hiylägär rähmdilik edib sizi buraxacaq?

Rizä balåqlar qorxuya dwâwb dedilär:

–Heç, nä danâdåêånå da bilmirsän. Indi göräsän ki, häzräti-aêayi Saqqa quâu bizi necä baêåâlayacaq vä säni necä " qurt " eläyäcäkdir!

Saqqa quâu dilländi:

–Doêurdur, sizi baêåâlayram, ancaq bir âärtlä!

–Âärtinizi buyurun, qurban!

–Azadlåêånåzå bu boâboêaz balåqå öldwrmäklä äldä edä bilärsiniz.

Balaca Qara Balåq bir qädär dalå çäkilib Rizä balåqlara:

–Innanmayån,–dedi,–bu hilägär bizi bir-birimizin canåna salmaq istäyi, mänim baâqa fikrim var!...

Rizä balåqlar azadlåêa çåxmaq istäyi ilä Balaca Qara Balåêån dediklärinä qulaq asmadålar, qalxåb onun wstwnä dwâdwlär. Balaca Balåq yavaâ-yavaâ arxaya çäkilib:

–Qorxaqlar!–dedi,–Här halda girä dwâmwswnwz, qaçmaêa da yolunuz yoxdur. Mänä dä ki, gwgwnwz çatmaz!

–Biz azadlåqa çåxmaq istäyirik, onun wçwn dä säni öldwrmäliyik!

–Aêlånåzå baâånåza yåêån! Mäni öldwrsäniz dä qaçmaq wçwn yol tapa bilmiyäcäksiniz. Hilägär quâa inanmayån!

–Sän äsla bizim fikrimizi çäkmirsän, bu sözläri öz canånå qurtarmaq wcwn deyirsän!

–Elä isä qulaq asån, sizä näcat yolu göstärim. Män özwmw ölwlwyä vurub ölw balåqlarån içärisindä gizlänäcäyäm. Göräk Saqqa quâu sizi azad edäcäkdirmi?!

Ägär sözwmä qulaq asmasanåz bu xäncärlä hamånåzå qåraraq, quâun da kissäsini parçalayåb çåxaram. Siz isä ...

Rizä balåqlardan biri onun sözwn käsib:

–Daha bäsdir!–dedi,–män bu sözlärä inanmaq istämiräm. –O, bu sözläri deyä-deyä aêlamaêa baâladå.

Balaca Qara Balåq onun aêladåêånå görwb dedi:

–Bu anasånån naz-naz balasånå niyä yanånåza salåb gätiribsiniz?

O, xäncärini çåxaråb balåqlarån wstwnä cumdu. Rizä balåqlar çaräsiz qalåb Balaca Qara Balåêån täklifini qäbul etdilär. Yalandan bir-birläri ilä dalaâmaêa baâladålar. Balaca Qara Balåq özwnw ölwlwyä vurub uzandåqda onlar yuxarå qalxdålar:

–Häzräti-aêayi Saqqa quâu,–dedilär,–fwzwl Qara Balåêå öldwrdwk.

Quâ gwldw:

–Çox yaxâå iâ gördwnwz,–dedi,–bunun äväzinä sizin hamånåzå diri-diri udacaêam, qarnåmda istädiyiniz qädär gäzärsiniz.

Rizä balåqlar macal tapmamåâ bir andaca Saqqa quâu onlarå uddu. Qara Balåq istä cäld xäncärini çäkib mökäm zärbä ilä quâun kisäsini yårtådå vä deâikdän çåxåb qaçdå.

Saqqa quâu aldåêå zärbänin aêråsåndan färyad qopardå, baâånå suya salåb Balaca Qara Balåêå yenidän tutmaq istädi. Lakin gwcw çatmadå...

Gwnorta idi. Artåg nä daê görwnwrdw, nä därä . Çay axåb gebiâ dwzänikdän keçirdi. Çayån saê-solundan tökwlän kiçik çaylar onun suyunu qat-qat artårådå. Balaca Qara Balåq suyun çoxluêundan läzät alårdå. Birdän ayålåb gördw ki, suyun dibi görwnmwr. O yan-bu yana baâ vurdu, heç yana çåxa bilmädi. Az qala qärq olmuâdu. Wräyi istädiyi qädär wzändän sonra da äli bir yana çatmadå. Birdän gördw ki, burnunda mirvari diâläri olan uzun bir heyvan ildåråm swr’ät ilä ona hwcum edir. Balaca Qara Balåq hiss etdi ki, heyvan o satt onu parça-parça edäcäkdir. Çapalayåb tez suyun wzärinä qalxdå . Bir mwtdätdän sonra suyun altåna endi. Yolun yaråsånda minlärä balåq dästäsinä rast gäldi. Onlardan birini saxlayåb soruâdu:

–Qardaâ, qäribäm , uzaq-uzaq yerlärdän gäliräm. Deyin görwm bura haradår?

O dönwb Balaca Qara Balåêa dedi :–Qardaâ bizim dänizä xoâ gälibsän!

Balåqlardan biri dedi:

–Bwtwn çaylar vä arxlar bura tökwlwr.

Baâqa bir balåq isä:

–Indi get bir az gäz. Suyun wzwnä çåxmaq istäsän Balåqudandan ehtiyatlå ol. Bu gwnlär o heç käsdän qorxmur. Här gwn dörd-beâ balåq ovlanmasa yaxamåzdan äl çäkmir,–dedi.

Balaca Balåq däniz balåqlarånån dästäsindän aralanåb täklikdä wzmäyä baâladå. Az sonra dänizin wstwnä çåxdå. Indi o, qåzmar gwnäâin yandåråcå härarätini öz kwräyindä hiss edir, bundan läzzät alårdå. Aramla wzwr, öz-özwnä deyirdi: << Bu saat ölwm çox asanlåqla mänim soraêåma gälä bilär. Yaâamaêa qadir olduêum halda onu özwmä yaxån buraxmamalåyam >>

Balaca Qara Balåq fikir vä dwâwncälärini sona çatdåra bilmädi. Balåqudan gäldi, onu götwrwb apardå. Balaca Balåq Balåqudanån uzun dimdikläri arasånda çapalasa da özwnw xilas edä bilmädi. Balåqudan dimdiyi ilä onun belini elä bärk såxårdå ki, az qala canå çåxacaqdå. Digär täräfdän dä Balaca Qara Balåq sudan qåraqda nä qädär saê qala bilärdi? Ölwmwn qabaêånå almaq wçwn lap Balåqudanån qarnåna getmäyä razå idi, axå, orada ki, nämiâlikdän istifadä edä bilärdi. Buna görä Balåqudana dedi:

–Nä wcwn mäni saê-saê udmursan? Män o, balåqlardanam ki, öländän sonra bwtwn bädänim zähärä dönär.

Balåudan heç nä demäyib fikrä getdi:

<< Ay hoqqabaz, istäyirsän mäni dilländirib aradan çåxasan? >>

Sahil getdikcä yaxånlaâårdår. Balaca Qara Balåq << quruya çatsaq daha iâ bitdi>> deyä dwâwndw vä nähayät Balåqudana dedi:

–Biliräm mäni balalarån wçwn aparårsan. Amma sahilä çatana qädär öläcäyäm, bädänim zähär kisäsinä dönäcäk, balalaråna niyä rähmin gälmir?!

Balåqudan bir anlåq fikrä getdi: << Ehtiyat yaxâå âeydir. Här ehtimala qarâå onu özwm yerim, balalaråm wçwn isä baâqa balåq tutum... Birdän bu, bir käläk iâlädär... Yox, canåm, heç bir käläk iâlädä bilmäz >>. Sora gördw ki, Qara Balåq sustalåb candan dwâwr. Öz-özwnä dedi:

<< Deyäsän öldw, artåq onu özwm dä yeyä bilmäräm >>. Zärif vä yumuâaq balåêå yemäkdän ehtiyat elädi. Ancaq yenä Qara Balåêå säsläyib ölwb-ölmädiyini mwäyyän etmäk istädi. Dwâwndw ki, yaråmcandårsa yesin, ölwbsä ... Dimdiklärini aralayan kimi Qara Balåq onun aêzåndan xilas oldu. Balåqudan aldandåêånå görwb, Balaca Qara Balåêå tä’qib etdi. Balaca Qara Balåq havada ildåråm kimi âåêåyåb aâaêå dwâwr, aêzånå açåb dänizin rwtwbätli havasånå udurdu. Nähayät suya dwâdw. Kökswnä yeni näfäs doldu. Balåqudan da ildåråm swr’äti ilä âåêåyåb arxasånca suya baâ vurdu, aman vermäyib yenä dä Balåêå uddu. Balaca Qara Balåq bir xeyli vaxt baâåna nä gäldiyini hiss etmädi. Bircä onu hiss etdi ki, här yer qaranlåq vä rwtwbätlidir, çåxåâ yolu isä yoxdur. Elä ki, gözläri qaranlåêa alåâdå, aêlayåb anasånå istäyän bir Rizä balåq gördw. Yaxånlaâåb ona näsihät verdi:

–Qalx ayaêa, ay balaca ! Baâåna çarä qålmaq haqqånda fikirläâ, aêlamaqdan, ananå çaêårmaqdan bir âey çåxmaz.

Rizä balåq soruâdu:

–Sän kimsän? Mägär görmwrsän get-gedä mähv olaram? Ana... Ay ana, hardasan, imdadåma çat! Daha män säni görä bilmiyäcäyäm, ana!

Balaca Qara Balåq:

–Daha bäsdir, canåm,–dedi,–sän bwtwn balåqlarå rwsvay elädin.

Rizä balåq aêlamaêåna ara verän kimi Balaca Qara Balåq dedi:

–Män balåqudanå öldwrwb bwtwn balåqlarå azad etmäk fikrindäyäm. Säni onun qarnåndan xilas edändän sonra bunu häyata keçirmäk istäyiräm.

–Sän özwn ölwmlä älbäyaxasan. Balåqudanå necä öldwrä bilärsän?

Balaca Qara Balåq xäncärini göstärib dedi:

– Bunla onun qarnånå cåracaêm. Hälälik mänä qulaq as, gör nä deyiräm. Män balåqudanån qarnånda o täräf-bu täräfä gedib onun äsäbläri ilä oynayacaêam. Bu zaman o mäni mäsxäriyä qoyub baâlayacaq qähqähä çäkib gwlmäyä, elä ki, dimdiklärini açåb gwlmäyä baâladå, cäls özwnw bayåra at.

–Bäs sän?

–Mänim fikrimi çäkmä. Bu bädcinsi öldwrmämiâ bayåra çåxaså deyiläm.

Balaca qara Balåq bu sözläri deyib Balåqudanån qarnånda o täräf-bu täräfä var-gäl etmäyä baâladå. Rizä balåq isä onun aêzåndan bayåra atåldå vä suya dwâdw. Çox gözlädi, xilaskaråndan xäbär çåxmadå. Birdän gördw ki, Balåqudan havada mayallaq vurub färyad qoparår...Nähayät, o mwvazinätini itirib âappåltå ilä suya dwâdw, yenä bir qädär çapalayandan sonra taqätdän dwâdw. Lakin Balaca Qara Balåqdan yenä dä xäbär çåxmadå vä indiyä qädär dä bir säs-soraq yoxdu.

Burada Qoca Balåq naêålånå bitirdi. Wzwnw on bir min doqquz ywz doxsan doqquz nävä vä näticäsinä tutub dedi:

–Daha yatmaq vaxtådår, balalaråm, gedin yatån!

Nävä-näticäläri ondan soruâdular:

–Nänäcan, axå sän Balaca Qara Balåêån baâåna sonra nälär gäldiyinå demädin?

Qoca Balåq dedi:

–O da sabahkå gecäyä qalsån, balalaråm. Artåq yatmaq vaxtådår. Gecäniz xeyrä qalsån!

On bir min doqquz ywz doxsan doqquz bala Balåq bir aêåzdan: –Gecäniz xeyrä qalsån!–dedi vä yatmaêa getdi. Nänäni dä yuxu apardå. Balaca Qåzål Balåq isä nä qädär çalåâdåsa yata bilmädi. Swbhädäk däniz barädä fikirläâdi...