Bädändä olan yaêån artmasåna köklwk deyilir. Kökliyi hesablamaq wçwn mwxtälif ölçw miqyaslardan istifadä olunur. Bunlarån birisi BMÅ-dir.

BMÅ: Body Mass Åndex: Aêårlåq/Ucalåq. Normal BMÅ 20-25 arasånda olmalådår. Bu hesab ilä nwfusun wçdä-biri kökdwr.

Köklwywn illätläri: Köklwywn äsas illäti positiv enerji balansådår.

Positiv enerji balanså: Bädänä alånan enerji, cismdä yanan metabol olan enerjidän çoxdur. Bädänä alånan enerji yeyib-içmäkdän älä gälir. Bu enerjinin 90%-å yanår vä 10%-u da pox vä sidik ilä eâiyä buraxålår. Ehtiyacdan artåq enerji yaê-piyä dönwb piy âäklindä bädändä toplanår köklwk yaradår. Bädändä olan bir kilo piydä 7000 kcal enerji vardår.

Bunu sadä dildä desäk: Bir kiâinin gwndälik enerji ehtiyacå 3000 kcal-dår. Bu adam ata-anasånå görmäk wçwn Täbrizä gedib 7 gwn qonaq qalåb, anasånån dadlå yemäklärindän gwndä 4000kcal yeyib, 8-ci gwn Stokholma qayådår. Arvad ärini kök görwb onu täräzi wstä çåxardåêå zaman bälli olur ki bu kiâi 7-gwnwn ärzindä 1kg kökälibdir. Ona görä ki bu arvad ärini çox istäyir vä istämir onun sevimli äri wräk säktäsi tutsun, ona bir värziâ, idman proqramå tökwb ondan istäyir ki bu iki proqramdan birisini seçib ämäl etsin. Ya bir häftänin içindä gwndä iki saat qaçsån ya da 35 saat davamlå evdä yåêåâåb batmåâ qablarå yuyub, evä swpwrgä çäksin.

Köklwk çeâidläri

1. Qadån köklwyw: Bu köklwkdä bädändä olan yaê hwcrälärinin sayå artår vä artåq yaê-piy budda yåêåâår.

2. Qarån ya da kiâi köklwyw: Bu köhlikdä yaê hwcrälärinin sayå artmayår, ancaq bu hwcrälärdä häddän artåq yaê-piy anbar olur. Bu köklwk olan zaman kiâini qarån basar. Qarån piyinin äritmäsi qadån piyin äritmäsindän çätindir. Buna artåråm ki saêlåq wçwn qarån piyi, qadån piyindän xätärlidir.

Sadä söz ilä desäk kiâi kökäländä onun qarnå piy baêlar; Amma qadån kökäländä onun här yanå piy baêlar.

Köklwkdän gälän xästäliklärdän nwmunälär:

-Qänd vä yaê xästälikläri.

-Hypertoni=Qanfiâarånån artmaså.

-Kwräk aêråså, diz vä ayaq mäfsällärindä artros.

-Böyräk vä säfra daâlarånån artmaså

-Kimi däri xästälikläri.

-Fätq olmaq.

-Aê vä qara damarlarda qasårêa.

-Wräk xästäliklärinin, artmaså.

-Wräk vä beyin säktäsi.

-Xärçäng( Saratan) xästäliyinin 50% artmaså.

-Dwâgwnlwk(Mäyusluq) vä baâqa ruhi xästäliklärin artmaså. Buna bir illät odur ki kök adam mäxsusän kök uâaq kimi wräk qåråcå vä xoâa gälmäyän sözläri yoldaâlaråndan eâidär: tänbäl, yalançå, çirkin, kifir vä sayirä kimi.

Köklwyä därman varmå?

Köklwyä min bir yalan-doêru därman vardår. Bunlarån bir neçäsini män aâaêåda gätiriyäm:

1. Cisimä alånan enerjinin miqdarånå azaltmaq:

-Oruc tutmaq.

-Az yemäk ya da fiberli az enerjili yemäklärdän istifadä etmäk.

-Dava ilä iâtahanå kor etmäk.

-Cärrahlåq yolu ilä mädäni balacalatmaq ya da baêårsaqlaårå qåsatmaq.

-Davamlå âäkildävärziâ etmäk.

-Termogen davalardan istifadä etmäk.

3. Enerjini täläf etmäk

-Baêårsaqlardan cäzb olan yemäyin häcmini dava ilä azatmaq.

-Cärrahlåq yolu ilä piy soymaq ya da bädändä olan artåq piyi käsib artmaq.

Sän yalnåz neçä kilo köksän, dwz yemäk vä värziâ etmäk än faydalå yoldur.

Dwz yemäk: Yemäkdän alånan enerji= häzm olan enerji.

Yemäkdä baâlåca wç enerji verän maddä vardår. Yemäk araâdåråcålarån hesablamalaråna görä yemäkdän gälän enerjinin 55-60% kolhydrat, 30% yaê vä 10-15% protein olmalådår. Ona görä ki här 1g yaê 2g kolhydrat vä ya 2g proteincä enerji verir, yemäkdä olan yaêån çäkiâi häcmi 15% olmalådår.

Kolhydratlå yemäklärdän: çöräk, yeralma, dwyw, pasta, ...

Proteinli yemäklärdän: ät, balåq, yumurta, pänir(pändir vä läpälär

yaêlå yemäklärdän: piy, duru yaêlar, xama, pänir vä sayirä