Novruz Adätläri


Här xalqån häyatånda, mäiâätindä çoxlu bayramlar olsa da, onlardan biri daha mäâhur, daha sevimli olur. Azärbaycan xalqånånda eläliklä keçirdiyi belä bir bayram Novruz bayramådår.

Gwnäâ dwnyanån cänub yaråmkwräsindän âimal yaråmkwräsinä keçdiyi vaxt gecä ilä gwndwz bärabärläâir. ….. Bu vaxt qåâ qurtarår, Yaz fäsli baâlayår. Elä Novruz bayramåda bu gwndä keçirilir. Demäli, Novruz bayramå äslindä yazån, baharån ilk gwnw, täbiätin canlanmaså, torpaêån oyanmaså bayramådår. Adamlar novruz bayramånån piâvazåna çåxarlar. Onu näêmäylä qarâålayarlar:

Novruz, novruz bahara,

Gwllär, gwllär nwbara,

Baêçamåzda gwl olsun,

Gwl olsun bwlbwl olsun,

Bahar gäldi, Bahar gäldi, Xoâ gäldi,

Xästä könwl onu görcäk dirçäldi.

Äkinçi mähsul äkäcäyi torpaêån âumuna baâlayår. Baêban meyvä aêaclarån quru budaêlarånå käsib atår. Uâaqlar Novruz gwlw, qar çiçäyi wçwn meâälärä, çöllärä wz tuturlar.

El-obada, här ayilädä Novruz Bayramånån gälmäsinä azå bir ay qalmåâ hazårlåq iâläri aparålår. Evlär Aêardålår, Paltar-palaz, qab-qacaq yuyulur. Häyät-baca swpwrwlwb tämizlänir. Hamå wçwn täzä paltar tikilmäyä cähd göstärilir.

Novruz bayramånån çärâänbälärindä häyätlärdä tongal yandårålår. Tonqalån wstwndän hoppanåb köhnä ilin azar-bezarå da yandårålår. Odun wstwndän hoppananlar näêmälärdä oxuyarlar.

Aêårlåêåm-uêurluêum odlara,

Yazda mänlä hoppanmayan yadlara.

Yaxud:

Aêråm-uêrum tökwlswn,

Oda dwâwb kwl olsun.

Yansån alov saçålsån,

Mänim bäxtim açålsån.

Novruz bayramånda qulaq falåna çåxmaq adäti dä vardår. Qaranlåq dwâändä niyyät tutub qonâularån danåâåqlaråna qulaq asmaêa gedärlär. Ilk eâidilän söz tutulmuâ niyyätä uyêun olaraq yozulur.

Odur ki, Novruz bayramå axâamånda evlärdä könwl açan, wmid verän söhbätlär danåâålmalådår. Novruz bayramånda än çox yayålmåâ adätlärdän biri dä qurâaq salmaqdår. Daha çox uâaqlar, cavanlar qaranlåq dwâändä evbäev gäzib bacadan, päncärädän qurâaq sallayåb bayrampayå alårlar.

Onlarån qurâaqlaråna qovurqa, boyanmåâ yumurta, alma, armud, ärik, qavalå qurusu, cwrbäcwr âirniyyatlar baêlayårlar. Azärbaycanån böywk âairi Âähriyar da " Heydärbabaya salam" äsärindä bu qurâaq sallamadan danåâåb:

Bayram idi gecäquâu oxurdu,

Adaxlå qåz bäy corabån toxurdu,

Här käs âalån bir bacadan soxurdu,

Ay nä gözäl qaydaydå âal sallamaq,

Bäy âalåna bayrampayå baêlamaq.

Âal istädim mändä evdä aêladåm,

Bir âal alåb tez belimä baêladåm,

Qullamgilä qaçdåm âalå salladåm,

Fatma xala mänä corab baêladå.

Xan nänämi yada salåb aêladå.

Novruz bayramå swfräsinä cwrbäcwr xöräklär, çäräz, âirniyyat dwzwlwr. Sämäni, gwl-çiçäk, gwzgw, su, qåzål äâyalar qoyulur. Evdäkilärin här birinin adåna âam yandårålår.

Inama görä, Novruz bayramå axâamånda här käs gäräk öz evindä olsun. Häm dä hamå därd-qämi unudub âän ovqatlå olmalådår. Onda bwtwn il adam wçwn elä belä keçär.

Novruz bayramå gwnwndä adamlar taza paltarlarånå geyib bir-birinin evinä bayram täbrikinä gedär, hädiyyälär apararlar. Bayramlaâmaêa gälänlär wçwn swfräyä Novruz munasibätilä biâirilmiâ âäkärbura, paxlava, qoêal vä baâqa âirniyyatlar, çäräzlär dwzwlwr.

Novruz bayramånda kin-kwdwrät unudulmalådår. Heç käs gäräk bir-biri ilä kwswlw qalmasån.

Novruz bayramå yadda bolluq, xeyirxahlåq, gözällik bayramå kimi qalår.