Bijeljina se po relevantnim saznanjima, prvi put skominje 1 augusta 1406. godine u pismu ugarskog kralja Sigismunda I, sto znaci da je Bijeljina kao formirano naselje starija od sest vijekova. Turski historicar Nesri spominje Bijeljinu 1437. godine.

Bijeljina u vrijeme turske vladavine

Kada su Turci oko 1521. godine zauzeli podrucje danasnje Bijeljine mjesto se nosilo ime Cetvrkoviste, i ubrzo je postalo sjedistem Bijeljinske nahije. Oko 1572. godine osnovan je Bijeljinski kadiluk, a 1580. godine naselje je proglaseno kasabom. Kasaba je, inace, bilo otvoreno muslimansko naselje, cije se stanovnistvo pretezno bavilo gradskom privredom, zanastvom i trgovinom. Carskom naredbom, Cetvrkoviste je proglaseno kasabom zbog toga, sto se, kako je tad u toj naredbi pisalo, nalazi na putu koji vodi iz Hercegovine, Klisa, Dubrovnika i Bosne, prema Budimskoj i Temisvarskoj krajini i stoji kao der-bend na putu prema Racanskoj skeli, te je potrebno da se u tom mjestu uspostavi pazarni dan i godisnji sajam. Da bi jedno naselje dobilo status kasabe, bilo je potrebno da dostigne odredjeni stepen razvitka, odnosno da postoji najmanje jedan dzemat muslimanskog stanovnistva, jedna dzamija u kojoj se obavlja molitva petkom i Bajramom i da postoji trg tj. da se odrzava sedmicni pazarni dan. Sve do pocetka XVII vijeka Bijeljina se u turskim izvorima naziva kasabom i kadilukom Cetvrkoviste, a od tog vremena se naziva imenom nahije Bijeljina.
Za vrijeme turske vladavine Bijeljina se sastojala iz dijela grada unutar utvrdjenog zemaljskog opkopa-sarampola i podgradja izvan okopa. Unutar zemljanog opkopa, priblizno na mjestu danasnjeg trga i juzno od gradskog parka, nalazio se administrativni centar-Stara carsija, centar trgovine i zanastva i nesto stambenih objekata. U mahalama u podgradju su bili stambeni objekti. Prema tadasnjim gradjevinskim koncepcijama podizani su trgovinski i stambeni objekti od slabog materijala, najvise u takozvanom bondruku, tj. u japiji drvena konstrukcija, a zidani napecenom zemljom - cerpicem. Krov je bio pokriven daskom tzv. sindrom.

Bijeljina u djelu Evlije Celebije

Cuveni turski putopisac Evlija Celebija prolazio je dva puta kroz Bijeljinu. Prvi put 1640. godine, a drugi 1664. godine sa Cuprilicevom vojskom. U svojim putopisima iz 1664. godine Celebija spominje da se Bijeljina sastojala od pet nahija i da se tu nalazio i dvor Ali-pase Cengica. On dalje pise da bijeljinska kasaba ima oko 500 kuca sa drvenim krovovima, mnogo lijepih basca i zelenila. 1664. godine bio je i u Roci za koju kaze da su joj sve ceste bile potpodjene daskom i balvanima da bi se lakse prolazilo, zbog blata i nanosa rijeke Save.

Katastrofe

20. jula 1867. godine Bijeljinu je zadesio veliki -upravo katastrofalan pozar. Ljeto te godine je bilo neobicno suho i tuplo. Jedne julske noci, kasno iza ponoci, dok je grad spavao, nepaznjom jednog pekara planula je prvo njegova pekara, a zatim se pozar silnom brzinom prosirio unutar zemljanog stompola unistavajuci centar naselja-Staru carsiju. Jos sanjivo mjesno stanovnistvo se sklanjalo. Pristigli su turski vojnici u pomoc, ali sve je bilo uzalud. Pomanjkanje vode, cak i u zemljanom opkopu oko stampola, pogodovalo je sirenju pozara na sve strane. Staroj carsiji nije bilo spasa. Prema sluzbenom izvjestaju, kojeg je donijela sarajevska "Bosna" u svom 73. broju do podne narednog dana vatra je progutala citav centar narednog dana vatra je progutala citav centar Bijeljine. Izmedju ostalog, unistila je zgradu Konaka (tu je bilo i tursko sresko nacelstvo i sva njegova arhiva), zatim Medresu, 70 trgovackih i zanatskih radnji, 7 magazina itd...
Odmah poslije pozara Bijeljinu je pohodio i stete razgledao Topal Serif Osman-pasa, koji je iz vilajetskih sredstava dodijelio prvu pomoc ostecenom stanovnistvu, ali je steta bila tako velika da ju je bilo tesko nadoknaditi. Mnogi su trgovci preko noci pali na prosjacki stap.
Bijeljinu su pratile i druge nesrece. Navedimo poplavu 1896. godine kada je nabujala Drina srusila oko 60 kuca, a bilo je mnogo mrtvih. Zbog unistene zetve zaprijetila je glad.

Ah moj djogo dobri djogo

Za ime Bijeljine i znamenitih Bijeljinaca vezan je i nastanak poznate pjesme "Ah moj djogo- dobri djogo". Naime, u Sapcu 1901. godine odrzavala se cuvena trka. Stigli su vlasnici konja sa tada poznatim grlima iz svih krajeva. Bio je tu i ilocki grof Skalki sa do tada nepobjedljivim konjem, i mnogi drugi, kao i ponos Bijeljine - grlo djogo, Mustajbega Salihbegovica- Like. Konkurencija je bila izuzetno jaka, a pobijedio je konj djogo sa jahacem Begom Kotarevicem. Bilo je to veliko slavlje. To se ponovilo i na naredni Ilindan, 1902. godine. Tako je nastala pjesma posvecena Mustajbegu Salihbegovicu i njegovom konju, a spjevao ju je cuveni pjevac Avdalija Cicvaric.

Hanovi-hoteli

Prvi pisani trag o hotelima, odnosno hanovima u Bijeljini, ostavio je francuski diplomata Kisle, koji je 1658. godine proputovao kroz Bijeljinu. On pominje Kocin han na ulazu u grad, a kasnije se pominje citav niz takvih hanova. Pred kraj turske vladavine uradjeni su Hadzi-Dzanin han na pasinim bascama, han Ahmet-Age Krpica u Janjici, carsiji i han brace Muratbegovica u Staroj carsiji. Za vrijeme stare Jugoslavije radili su i Catin han, Nisica han i cuveni Arapov han, svi na Pasinim bascama.
Prvi hotel u Bijeljini otvoren je za vrijeme Austro- Ugarske okupacije i zvao se Kron-Princ Rudolf. On je kasnije srusen, a na njegovom mjestu podignut je hotel "Nacional" 1900. godine. Najvazniji hotel u to doba bio je hotel Drina, sagradjen 1892. godine. Srusen je 1972. godine. Rusenje tog hotela je sigurno anticivilizacijski i antikulturni cin, jer je taj hotel bio godinama centar kulturnog i zabavnog zivota Bijeljine. Tu je pored ostalog, odrzana i prva radnicka zabava 1920. godine, koju se organizovali Alija Alijagic i Rodoljub Colakovic.

Gradski park

Odlukom Zemaljske vlade u Sarajevu 1889. godine odredjena je lokacija za gradnju gradskog parka, i to na podrucju tzv. Pasica meraje. Nadaleko poznati strucnjak za hortikulturu Johan Kajzer iz Beca, uz pomoc vrsnog tehnicara Buh Majera, je izmedju 1890. do 1893. godine projektovao i zasadio moderan park koji je do pred ovaj rat bio ponos grada. Bila je tu i staklena basca koja je kasnije srusena.
28. juna 1928. godine strasno nevrijeme je ostetilo park i unistilo vise od 1/4 stabala. Druga velika nesreca koja se srucila na ovaj park, desila se krajem II svjetskog rata, kad su neprijateljski vojnici unistili svo crnogoricno drvece u parku, pa cak i najveca debla, praveci od njih jelke za Bozic. Od toga se gradski park nije nikada oporavio.
I na kraju da spomenem jos nekoliko vaznijih datuma iz proslosti Bijeljine. Prije 86. godina Bijeljina je dobila prvo kino i po tome je bila jedna od prvih u BiH.
Prva pozorisna predstava u Bijeljini je odrzana cak 1873. godine. Izvelo ju je cuveno pozoriste Fatija Ilincica iz Novog Sada. Prva citaonica-kirethana, otvorena je 1865. godine.
Prva stamparija je osnovana 1895. godine, prvi casopis 1922. godine, prva skola 1838. godine i radila je punih 75 godina.. Prva banka je pocela sa radom 1889, a prva posta 1867. godine. Prva stalna vojna ambulanta, u kojoj su lijeceni civili, otvorena je 1868. godine i u njoj je radio cuveni doktor iz tog vremena Jakob Kohut. Prva apoteka je otvorena 1880. godine i nju je otvorio Antol Capo-madjar iz Debricina. Uz sve to, Bijeljina je nekad imala zgradu pozorista, gradsko kupatilo, javni wc, cuvenu kafanu u gradskom parku itd.